Χριστόψωμο μοσχομυριστό

Από την κ. Φιλιώ Γιαννακάρη - Αντιά

ΠΑΝΕΥΚΟΛΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ ΚΑΙ ΜΥΡΩΔΑΤΟ
**********************************************************
1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις ή μαλακό
1,5 φακελάκι μαγιά ξερή
600 ml χλιαρό νερό
3 φύλλα δάφνης
1/2 φλιτζάνι ελαιόλαδο
1,5 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
1 κουταλιά της σούπας ζάχαρη
1 κουταλιά της σούπας γλυκάνισο σπόρους
1 κοφτό κουταλάκι του γλυκού μαχλέπι
1/2 κουταλάκι του γλυκού μαστίχα Χίου
1/2 κουταλάκι του γλυκού μπαχάρι


Στο χλιαρό νερό βάζουμε τα φύλλα δάφνης και αφήνουμε να μείνουν για λίγη ώρα. Στο μεταξύ κοσκινίζουμε το αλεύρι σε μια λεκάνη και προσθέτουμε τη μαγιά, το αλάτι, τη ζάχαρη, το γλυκάνισο, το μαχλέπι, τη μαστίχα και το μπαχάρι και ανακατεύουμε καλά. Σουρώνουμε το νερό, το προσθέτουμε στο αλεύρι και ζυμώνουμε καλά. Τέλος προσθέτουμε το λάδι και ζυμώνουμε μέχρι απορροφηθεί. Φτιάχνουμε ένα καρβέλι και το αφήνουμε να διπλασιαστεί σε όγκο. Το ξεφουσκώνουμε, κρατάμε ένα κομμάτι ζύμης στο μέγεθος πορτοκαλιού και πλάθουμε ξανά σε καρβέλι. Με ένα μαχαίρι χαράζουμε σταυρό και αφήνουμε να φουσκώσει. Όταν είναι έτοιμο, κάνουμε 2 κορδόνια με τη ζύμη που κρατήσαμε και τα βάζουμε σταυρωτά πάνω στο καρβέλι εκεί που είχαμε χαράξει το σταυρό. Γαρνίρουμε με 5 ολόκληρα καρύδια ή αστεροειδείς γλυκάνισους και καρύδια και ψήνουμε σε 190 βαθμούς Κελσίου για 50 λεπτά.

Σημειώσεις:
Μπορούμε να αντικαταστήσουμε τη ζάχαρη με μέλι.
Μπορούμε να κάνουμε ότι σχέδια θέλουμε πάνω στο Χριστόψωμο μας και να χρησιμοποιήσουμε και γαρύφαλλα, όπως βλέπετε και στην φωτογραφία, (η οποία δεν είναι δική μου γιατί έχω ένα μικρό προβληματάκι με τον υπολογιστή μου και δεν μπορώ να ανεβάσω τη δική μου φωτογραφία).

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Παραδοσιακό Χριστόψωμο

Από την κ. Μαίρη Ανδρέλλου - Κάρυστος

Το ζύμωμα του χριστόψωμου είναι ένα παραδοσιακό Ελληνικό έθιμο και γίνεται την παραμονή των Χριστουγέννων. Το χριστόψωμο μοιράζεται στο γεύμα ανήμερα τα Χριστούγεννα ή την παραμονή όπου και σταματάει η νηστεία..
Η μόνη διαφορά με τα άλλα ψωμιά είναι ο πλούσιος στολισμός του με λογής-λογής κεντίδια ...
Αυτά τα κεντίδια δεν είναι τυχαία σχήματα, είναι σημεία (όπως έλεγε η γιαγιά μου ) που συμβολίζουν τους καημούς, τα όνειρα και τις αγωνίες της ελληνικής αγροτιάς... Η γιαγιά μου είχε μεγαλώσει στον Αετό Καρύστου, σε μια αγροτική ,θεοσεβούμενη οικογένεια και παρόλο που παντρεύτηκε και έζησε στην Κάρυστο είχε μεγάλη προσήλωση στις παραδόσεις αυτές...
Το κεφαλαίο Β ας πούμε, συμβολίζει το ζυγό του αλετριού (από την ιστορία της σποράς) ενώ άλλες παραστάσεις αλέτρι, βόδια κλπ συμβολίζουν το ίδιο..
Στο άλλο μισό της επιφάνειας του Χριστόψωμου με «σωρό» ζύμης παρίσταται η «στοίβα» (οι θημωνιές), πλαισιωμένη με φύλλα αμπέλου και ελιάς, η προσδοκία δηλαδή και το όνειρο για το ερχόμενο Καλοκαίρι.
Επίσης πολλές φορές απεικονίζεται και το σπίτι στο οποίο και θα έρθει η ευτυχία της χρονιάς μια ιδιαίτερη σημασία που τονίζεται και στα κάλαντα:
«Σ΄ αυτό το σπίτι πού ΄ρθαμε πέτρα να μη ραΐσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρονιά να ζήσει»
Όπου βέβαια, η φράση πέτρα να μη ραγίσει, είναι η απευχή του θανάτου..
Ας πάμε όμως στη συνταγή :
Η συνταγή της γιαγιάς μου είχε και μέλι,γιατί ο παππούς μου ήταν μελισσοκόμος..
Αυτήν έφτιαξα εγώ, γιατί η μητέρα μου το Χριστόψωμο το έκανε όπως το συνηθισμένο ζυμωτό ψωμί, με λίγα περισσότερα μυρωδικά...

Υλικά
-------------
Για το ψωμί-------------------
1 κιλό αλεύρι σκληρό
1 φακελάκι μαγιά ξηρή
1 κ.σ. ζάχαρη
½ κ.γ. αλάτι
1 κ.σ. γλυκάνισο
1 κ.γ. μαστίχα κοπανισμένη
4 κ.σ. μέλι
½ φλ. ελαιόλαδο
2 φλ. χλιαρό νερό
```````````````````````````````````````
Για το στόλισμα
-----------------------
½ κιλό αλεύρι
½ κ.γ. αλάτι
2 κ.σ. ελαιόλαδο
1 φλ. χλιαρό νερό
αμύγδαλα ασπρισμένα
γαρύφαλλα ολόκληρα
````````````````````````````````````````
Για το γλασάρισμα----------------------------
μέλι
νερό

ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Αρχίζουμε από τη ζύμη:
Σε μια λεκάνη κοσκινίζουμε το αλεύρι και βάζουμε μία κ.σ. ζάχαρη.
Χτυπάμε στο γουδί τη μαστίχα μαζί με λίγο αλάτι και την ρίχνουμε στο αλεύρι.
Ρίχνουμε, επίσης, την ξηρή μαγιά και το γλυκάνισο.
Με μια τρυπητή κουτάλα ανακατεύουμε τα ξηρά υλικά της ζύμης, να «πάρουν τον αέρα τους».
Σιγά-σιγά ρίχνουμε το χλιαρό νερό και ζυμώνουμε με το χέρι...
Προσθέτουμε το μέλι και συνεχίζουμε το ζύμωμα.
Τέλος, ρίχνουμε το ελαιόλαδο και συνεχίζουμε το ζύμωμα.
Πασπαλίζουμε τον πάγκο με αλεύρι και συνεχίζουμε να δουλεύουμε τη ζύμη με τα χέρια.
Φτιάχνουμε μια μπάλα και την τοποθετούμε σε λαδωμένη λεκάνη, την σκεπάζουμε και την αφήνουμε να φουσκώσει για 1-1,5 ώρα.

Η ζύμη για το στόλισμα:
------------------------------------
Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε ένα μπολ και ανοίγουμε μια τρύπα στη μέση.
Βάζουμε νερό, αλάτι και λάδι, κι αρχίζουμε να ανακατεύουμε και να ζυμώνουμε με τα χέρια μας για να «δέσουμε» τα υλικά.
Ζυμώνουμε ώσπου να «γυαλίσει» η ζύμη και να ξεκολλάει άνετα από τα χέρια μας.
Όταν φουσκώσει το χριστόψωμο το βάζουμε στο λαδωμένο σκεύος όπου θα ψηθεί.
Παίρνουμε τη ζύμη για το στόλισμα, την ανοίγουμε με τον πλάστη, την κόβουμε σε κορδέλες, την τυλίγουμε, χαράζουμε με το μαχαίρι σχήματα, ζωάκια, φυλλαράκια, ό,τι θέλουμε και έχει κάποιο νόημα για τους ανθρώπους με τους οποίους θα μοιραστούμε το ψωμί στο τραπέζι. Κολλάμε τη διακόσμηση πάνω στο χριστόψωμο, αφού προηγουμένως το αλείψουμε αυγό με ένα πινέλο.
Ψήνουμε στο φούρνο στους 190ο για 40-45΄. Τα πρώτα 20΄ δεν ανοίγουμε καθόλου την πόρτα του φούρνου για να μην «κάτσει» το ψωμί.
Όταν είναι έτοιμο, το περνάμε με μελόνερο (3 μέρη μέλι, 1 νερό).

Καλά Χριστούγεννα...
Υγεία και αγάπη, να θυμάστε πάντα, είναι τα μεγαλύτερα αγαθά....

Τα μπριός της Μαίρης

Από την κ. Μαίρη Ανδρέλλου - Κάρυστος

Υλικά:

1 φακελάκι ξηρή μαγιά ή έναν κύβο νωπή μαγιά
250ml χλιαρό γάλα
1 + 1/2 κουταλιά σούπας ζάχαρη
3 κ.σ. βούτυρο soft
2 αυγά
500γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις (κι αν χρειαστεί, παραπάνω)
1 κρόκο αυγού για την επάλειψη με λίγο νεράκι

Εκτέλεση:

Διαλύουμε τη μαγιά στο γάλα και προσθέτουμε τη ζάχαρη με το βούτυρο. Ανακατεύουμε με τον αυγοδάρτη και προσθέτουμε τα αυγά. Συνεχίζουμε το ανακάτεμα και αρχίζουμε να ρίχνουμε λίγο λίγο το αλεύρι.

Ζυμώνουμε και προσθέτουμε όσο αλεύρι χρειαστεί μέχρι να γίνει μια ομοιογενής ζύμη που να μην κολλάει στα χέρια.Αφήνουμε τη ζύμη σκεπασμένη για μία ώρα. Βάζουμε σε ένα ταψί μια λαδόκολλα και αρχίζουμε να πλάθουμε μικρά μπαλάκια (σε μέγεθος ψωμιού χάμπουργκερ).
Τα αλείφουμε με τον κρόκο αυγού και τα αφήνουμε να φουσκώσουν για άλλα είκοσι λεπτά. 

Τα ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο για 35 λεπτά, στους 180 με 190 βαθμούς. 

Καλοφάγωτα!!!

Ψωμί με προζύμι της Φιλιώς

Από την κ. Φιλιώ Γιαννακάρη 

ΥΛΙΚΑ
1 κιλό αλεύρι
1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
600 ml χλιαρό νερό
προζύμι

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
Βγάζουμε το προζύμι από το ψυγείο και αφήνουμε να έρθει σε θερμοκρασία δωματίου. Στο μεταξύ κοσκινίζουμε το αλεύρι σε μια λεκάνη, προσθέτουμε το αλάτι και κάνουμε μια λακκούβα στη μέση.
Σε ένα μπολ διαλύουμε το προζύμι με λίγο από το νερό και το βάζουμε στη λεκάνη. Προσθέτουμε το υπόλοιπο νερό και ζυμώνουμε καλά για περίπου 15 λεπτά ώστε να έχουμε μια εύπλαστη ζύμη που να μην κολλάει στα χέρια. Παίρνουμε ένα κομμάτι από το ζυμάρι, περίπου όσο ένα πορτοκάλι, και το τυλίγουμε σε ένα αλευρωμένο πετσετάκι, αυτό θα είναι το προζύμι μας για την επόμενη φορά που θα ζυμώσουμε.
Πλάθουμε την υπόλοιπη ζύμη σε ένα καρβέλι το οποίο βάζουμε σε ταψί Νο 30 στρωμένο με λαδόκολλα. Σκεπάζουμε καλά με καθαρή πετσέτα και βάζουμε σε ζεστό μέρος τυλιγμένο με κουβέρτες να "ανέβει". Το ίδιο κάνουμε και με το κομμάτι ζυμαριού που κρατήσαμε για προζύμι. Όταν "ανέβει", περίπου μετά από 8 ώρες, με το δάχτυλό μας κάνουμε μια τρυπούλα στη μέση και το βάζουμε να ψηθεί σε προθερμασμένο φούρνο στους 200 βαθμούς. Ψήνουμε για 1 περίπου ώρα. Για να καταλάβουμε ότι έχει ψηθεί, το χτυπάμε με το χέρι μας από κάτω και αν κάνει έναν υπόκωφο θόρυβο σημαίνει ότι είναι έτοιμο.
Το κομμάτι το ζυμάρι που κρατήσαμε για προζύμι το βάζουμε σε ένα τάπερ με λίγο ελαιόλαδο και αλάτι από πάνω. Το βάζουμε στο ψυγείο μέχρι την επόμενη φορά που θα ξαναζυμώσουμε.

Σημείωση: Η τρυπούλα στη μέση γίνεται για να μην φουσκώσει η κόρα και κάνει κενό από κάτω

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

Παραδοσιακά παξιμαδάκια λαδιού

• 
  Από την κ. Σοφία Τσιμπίδη - Αγ. Ιωάννης Αλιβερίου

• Υλικά
• 2 ποτήρια χλιαρό νερό
  3 φακελάκια μαγιά
  1 κοφτή κουταλιά ζάχαρη
  2 ποτήρια ελαιόλαδο καλό
  Αλεύρι όσο πάρει
  
  Προετοιμασία
• Κάνουμε ένα προζύμι με αλεύρι, μαγιά και 1 ποτήρι χλιαρό νερό. Αφού φουσκώσει ρίχνουμε περίπου ενάμισυ κουταλάκι του γλυκού αλάτι, ένα ποτήρι του νερού χλιαρό νερό ακόμα και δύο ποτήρια λάδι. Ζυμώνουμε σαν τα ψωμιά με αλεύρι όσο πάρει για να γίνει η ζύμη προς το σκληρό (όχι πολύ μαλακή).
  Τα πλάθουμε μακρόστενα φραντζολάκια λεπτά και με μια σπάτουλα κόβουμε τα παξιμαδάκια μέχρι κάτω. Επειδή θα χαλάσει το σχήμα τους με την πίεση, με τα δύο χέρια τα μαζεύουμε λίγο και τα αφήνουμε να φουσκώσουν. Τα βάζουμε σε μέτριο φούρνο να ψηθούν. Δεν χρειάζεται να
  ψηθούν και πολύ καλά, αν κρατάνε λίγο μέσα δεν πειράζει. Τα βγάζουμε, τα χωρίζουμε, τα απλώνουμε πάλι στο ταψί και σε σιγανό φούρνο τα φρυγανίζουμε. Δεν θέλει δυνατό φούρνο γιατί θα πικρίσει το λάδι.
• Αυτή η δόση βγάζει περίπου 60 κομμάτια ανάλογα βέβαια και με το πάχος που τα κόβουμε
• ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !!!

Ευβοιώτικα "Κουλίκια"

Ο κ. Γιώργος Μπαμπαλής αντιγράφει μια παραδοσιακή ευβοϊκή συνταγή από την Νέα Αρτάκη από το εξαιρετικό blog Συνταγές της Καρδιάς  http://syntageskardias.blogspot.gr/2009/12/blog-post_31.html.

Πιστεύουμε πως η ωραία αυτή παραδοσιακή συνταγή δεν πρέπει να λείπει από τη συλλογή των Γεύσεων της Εύβοιας.

"Στη Νέα Αρτάκη, τα πάντα αυτές τις μέρες “τις καλομέρες” όπως τις αποκαλούν είναι γιορτινά!
Έτσι το ψωμί δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από το γιορτινό τραπέζι.
Οι νοικοκυρές αντί για κλασσικό ψωμί στο τραπέζι προσφέρουν τα κουλίκια, ένα είδος λαδόψωμου, πεντανόστιμο και αντάξιο του εορταστικού κλίματος των ημερών!
Το ίδιο ψωμί προσφέρεται και στο εορταστικό αναστάσιμο τραπέζι, το Πάσχα.
Την αρχική συνταγή την πήρα από τη γιαγιά την Άννα, τις οποίας είναι και τα εκπληκτικά κουλίκια της φωτογραφίας.
Βέβαια λόγω ελλείψεως αναλογιών (γιατί όπως ξέρετε όλες οι «παλιές» νοικοκυρές μαγείρευαν με «το μάτι»), επιστρατεύτηκε και η πεθερά μου όπως και άλλες Αρτακηνές γυναίκες να βοηθήσουν στην επίτευξη του στόχου μου .
Ευχαριστώ πολύ τη γιαγιά την Άννα και τους υπόλοιπους που με βοήθησαν.
Αλλά αρκετά με τα λόγια, καιρός για έργα και στο πως φτιάχνονται."

Χρειαζόμαστε:
2 κιλά αλεύρι σταρένιο (το βρίσκουμε σε φούρνο ή σε μύλο)
4 φακελάκια μαγιά
αλάτι (λίγο)
1 περίπου ποτήρι του κρασιού λάδι
Για το στόλισμα:
σουσάμι
αυγά
κανέλλα σκόνη
γαρύφαλλο σκόνη
Τα φτιάχνουμε:
Σε μία λεκάνη βάζουμε το αλεύρι, τη μαγιά, και λίγο αλάτι, ανοίγουμε μία λακουβίτσα στη μέση και ρίχνουμε σιγά σιγά όσο χρειαστεί νερό χλιαρό για το ζύμωμα, ώστε να βγει κάπως αραιή η ζύμη και να μην κολλάει στα χέρια μας ή στα τοιχώματα της λεκάνης.
Σκεπάζουμε τη λεκάνη με νάιλον και μια κουβέρτα και την αφήνουμε σε σταθερή θερμοκρασία για περίπου μία ώρα, να φουσκώσει και να διπλασιάσει περίπου τον όγκο της.
Όταν πια είναι έτοιμο, ξαναζυμώνουμε πολύ καλά αυτή τη φορά και με το λάδι, ώστε να πετύχουμε μία λεία ζύμη (κάποιες νοικοκυρές ρίχνουν κανελλογαρύφαλλα και μέσα στη ζύμη κατά τη διάρκεια του ζυμώματος, εγώ δίνω την ιδέα η επιλογή δική σας).
Αφού πια είναι έτοιμη η ζύμη τη χωρίζουμε σε κομμάτια και ξεκινάμε να πλάθουμε τα κουλίκια σε κοτσίδες, κουλούρια τριανταφυλλάκια ή ό,τι άλλο σχέδιο θέλουμε.
Τα τοποθετούμε αραιά μεταξύ τους, γιατί θα φουσκώσουν, σε ταψί, το οποίο το έχουμε λαδώσει όχι μόνο στον πάτο, αλλά και στα τοιχώματα πολύ καλά.
Από πάνω αλείφουμε με αυγό χτυπημένο, πασπαλίζουμε με σουσάμι, κανέλλα και βουτώντας το δάχτυλό μας σε σκόνη γαρύφαλλο, ακουμπάμε κατά τόπους το κουλίκι, κάνοντας «δαχτυλιές» με το γαρύφαλλο.
Ψήνουμε στο φούρνο στους 180 βαθμούς κελσίου για περίπου 45 λεπτά με μία ώρα ίσως λίγο λιγότερο, μέχρι να πάρουν αυτό το ωραίο χρώμα.
Όταν βγουν από το φούρνο μην περιμένετε και πολύ πολύ να κρυώσουν πάρτε κεφαλοτύρι, ανοίχτε τα στη μέση και βάλτε μέσα το τυρί, φωνάξτε όμως και τα παιδιά σας ή τον καλό σας και απολαύστε τα όλοι μαζί!!!
Καλή επιτυχία και καλοφάγωτα. "

Ψωμί χωριάτικο της Κατερινιώς

από την κ. Κατερινιώ Κακαβά

Απ ότι ξέρω και έχω διαβάσει, για να έχουμε ωραίο και εύγευστο ψωμάκι, δίνουμε σημασία στην ποιότητα του αλευριού, που παίζει πολύ μεγάλο ρόλο. Σε αυτή την συνταγή εγώ χρησιμοποίησα αλεύρι που μου έδωσε μια φίλη και είναι δικό της. (Από σιτάρι δηλαδή που καλλιέργησε η ίδια).

Δεν ξέρω την ποικιλία του, αλλά είναι ένα αλεύρι «βαρύ» και με χρώμα, διότι όπως μου είπε είναι ολικής άλεσης, όχι όμως τόσο σκούρο σαν αυτό που βρίσκουμε στο εμπόριο. 

Ακολούθησα τις οδηγίες που δίνει η Εύη Βουτσινά στο βιβλίο της «Το Ψωμί», την πείρα της μητέρας μου και τη δική μου… φαντασία και ιδού το αποτέλεσμα!

ΥΛΙΚΑ:
1000 γρ. αλεύρι ( μείγμα από 3 αλεύρια – 600 γρ. σταρένιο ολικής 200γρ. Ζυμωτό, 200 γρ. για όλες τις χρήσεις)
30 γρ. νωπή μαγιά
1 κ.γ. αλάτι
1 κ.γ. ζάχαρη
1-2 κ.σ. λάδι
ζεστό νερό (όχι βραστό, όσο να αντέχει στο χέρι μας)

Με αυτή την αναλογία βγήκαν 2 καλές φρατζόλες.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ:

1. Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε μια λεκάνη. Προσθέτουμε τη μαγιά, το αλάτι και τη ζάχαρη και τ’ ανακατεύουμε. Προσθέτουμε το νερό λίγο λίγο και ζυμώνουμε. Η ζύμη είναι έτοιμη όταν μαζευτεί σε μπάλα και καθαρίσουν τα τοιχώματα της λεκάνης. Τη ζυμώνουμε για 10΄ μέχρι να είναι εύπλαστη και να μην κολλάει στα χέρια. Μόλις γίνει ελαστική αρκετά ρίχνουμε το λάδι και ζυμώνουμε ξανά.
2. Μαζεύουμε τη ζύμη σε μπάλα με τις ενώσεις προς τα κάτω. Τη βάζουμε σε λαδωμένο μπολ και τη σκεπάζουμε καλά, με μία μεμβράνη, από πάνω βάζουμε μια καθαρή πετσετούλα και επειδή είναι χειμώνας σκεπάζουμε με μία καθαρή κουβερτούλα, για να κρατηθεί ζεστή. Την αφήνουμε 40-50 λεπτά να «ανέβει». (θα πρέπει αν την πιέσετε με το δάχτυλό σας, η ζύμη να επανέλθει). Έπειτα τη ζυμώνουμε για λίγο.
Τη χωρίζουμε σε 2 μέρη. Πλάθουμε καρβελάκια ή φραντζόλες και τα κυλάμε σε σουσάμι. Τα βάζουμε σε λαμαρίνα, το καθένα σε μία πετσέτα πα σπαλισμένη με αλεύρι, τα σκεπάζουμε και τα αφήνουμε να διπλασιαστούν σε όγκο.

Όταν φουσκώσουν τα ψωμιά μας – από 1 έως 2 ώρες ανάλογα με τη θερμοκρασία του χώρου – τα χαράζουμε με κοφτερό μαχαίρι σε 2-3 σημεία και τα ψήνουμε στους 200οC για περίπου 50-60'. Για να δείτε αν είναι έτοιμο, σηκώστε το από το ταψί με μια πετσέτα και χτυπήστε το με τα δάχτυλα από κάτω. Αν κάνει ένα κούφιο ήχο, είναι έτοιμο.
Τυλίξτε το με πετσέτα και αφήστε το σε μια σχάρα να κρυώσει.

Καλή επιτυχία και καλοφάγωτο!

Σπιτικό ψωμί απ' τα χέρια της μάνας

Η ανάρτηση αφιερώνεται στη σπουδαία μάνα και νοικοκυρά κ. Μαρία Αλούκου από τα Κάψαλα της Εύβοιας.
Ο γιός της κ. Κώστας Αλούκος μας έστειλε τις θαυμάσιες αυτές φωτογραφίες από την ετοιμασία του σπιτικού μοσχοβολιστού ψωμιού στον παραδοσιακό φούρνο της κ. Μαρίας. 



Οι στίχοι του ποιητή Γ. Σαραντάκου ταιριάζουν σ' αυτές τις φωτογραφίες !!!


"Τα χέρια της μάνας σου
ξέρουνε να ζυμώνουν ατέλειωτες σκάφες αλεύρι.
Αν στρώσεις κάτω τα χιλιάδες ψωμιά
θα γίνουν δρόμοι με άσπρες, στρογγυλές πλάκες
που θα διασχίζουν όλη τη γη.

Τα χέρια της μάνας σου γίναν κουτάλια
να σε χορτάσουν,
γίναν κουπιά που λάμνουν στη θάλασσα
να σε βρουν, όπου πας. "

Παραδοσιακή Λαγάνα της Καθαρής Δευτέρας

από την κ. Μαρία Ρούπα - Ραπταίοι Μεσοχωρίων


ΥΛΙΚΑ:
20 γρμ. Μαγιά νωπή ή 1 φακελάκι ξερή
1 ½ κούπα νερό χλιαρό
1 κιλό αλεύρι χωριάτικο ή για όλες τις χρήσεις
Λίγο αλάτι
Λίγο ζάχαρη
Λίγο ελαιόλαδο
Μπόλικο σουσάμι

ΕΚΤΕΛΕΣΗ:



Διαλύουμε σε ένα μπολ τη μαγιά με ζεστό νερό, όχι καυτό, και ρίχνουμε το αλεύρι να γίνει ένα πηχτός χυλός, σκεπάζουμε με μεμβράνη και αφήνουμε σε ζεστό μέρος να φουσκώσει.



Σε μία λεκάνη ρίχνουμε τη φουσκωμένη μαγιά, τη ζάχαρη και το χλιαρό νερό, ανακατεύουμε να διαλυθεί η μαγιά και η ζάχαρη, προσθέτουμε το ελαιόλαδο, έχουμε κοσκίνισε το αλεύρι μας και το ρίχνουμε στη μαγιά, ζυμώνουμε για 15’, αν χρειαστεί νερό βρέχουμε τα χέρια μας με το χλιαρό νερό και συνεχίζουμε να ζυμώνουμε μέχρι να έχουμε μία ζύμη μαλακή που να μην κολλάει στα χέρια μας.

Χωρίζουμε σε μικρά καρβέλια και αφήνουμε σε ζεστό μέρος να διπλασιαστούν σε όγκο.



Όταν φουσκώσουν μεταφέρουμε κάθε καρβέλι σε αλευρωμένη επιφάνεια και την πατάμε να γίνει οβάλ και λεπτή , βάζουμε στη λαμαρίνα της κουζίνας, σκεπάζουμε με πετσέτα και αφήνουμε 15’-20’ να φουσκώσουν



Της πατάμε με τα δάχτυλα μας σε διάφορα σημεία, αφήνοντάς βαθιές δαχτυλιές.



Αλείφουμε με λίγο νερό και πασπαλίζουμε σουσάμι, ψήνουμε στους 200 βαθμούς για 15’-20’. Αφήνουμε να κρυώσουν καλά και βάζουμε σε πλαστική σακούλα να μη μας στεγνώσουν.




ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!!!!!!

Το ευλογημένο Χριστόψωμο

από την κ. Σοφία Μούτσου - τ. Δήμαρχο Στυρέων
Χριστόψωμο είναι το ψωμί ή η κουλούρα που προετοιμάζεται ειδικά για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι.
Φέρει το σημείο του σταυρού καμωμένο με ζυμάρι καθώς και διάφορα κεντίδια δηλαδή σχέδια καμωμένα και αυτά από ζυμάρι ή εγχάρακτα πάνω στο ψωμί. Στις αγροτικές περιοχές τα κεντίδια του Χριστόψωμου αναπαριστούν εικόνες από τον αγροτικό βίο με φύλλα, κλήματα, ζώα κλπ. Συνήθως διακοσμείται με καρύδια ή αμύγδαλα και σουσάμι. Οι τεχνίτρες και άξιες νοικοκυρές διακοσμούν όσο πιο ωραία μπορούν το Χριστόψωμο και μερικά απ' αυτά είναι πραγματικά έργα τέχνης.
Την ημέρα των Χριστουγέννων ο νοικοκύρης του σπιτιού κόβει το Χριστόψωμο και το μοιράζει στα μέλη της οικογένειας ευχόμενος "Χρόνια Πολλά" στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.
Στη ελληνική λογοτεχνία το Χριστόψωμο αναφέρεται στα περισσότερα εορταστικά αναγνώσματα και περίφημο είναι το "Χριστόψωμο" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Η ΣΥΝΤΑΓΗ
Υλικά
1/2 κιλό μαλακό αλεύρι
2 κουταλιές σούπας ζάχαρη λευκή
25 γραμμάρια μαγιά φρέσκια
1 αυγό
1 κουταλάκι γλυκού γλυκάνισο
1 κουτάλι σούπας βούτυρο (αν βάλετε πρόβειο δίνει εξαιρετικό άρωμα)
1 1/2 φλυτζάνι νερό
5 ml ανθόνερο
Καρύδια ολόκληρα αναποφλοίωτα
Σουσάμι (προαιρετικά)

Παρασκευή

Διαλύουμε τη μαγιά και τη ζάχαρη σε μισό φλυτζάνι χλιαρό νεράκι και ρίχνουμε ένα φλυτζάνι αλεύρι κάνοντας μια ζύμη αραιή. Αφήνουμε σε χλιαρό μέρος να φουσκώσει για 15 λεπτά αφού προηγουμένως έχουμε σκεπάσει το σκεύος.

Βράζουμε και σουρώνουμε το γλυκάνισο.

Οταν η ζύμη μας φουσκώσει προσθέτουμε και το υπόλοιπο αλεύρι, το βούτυρο, το αυγό, το γλυκάνισο και το ανθόνερο. Ρίχνουμε και το υπόλοιπο νερό και ζυμώνουμε μέχρι να γίνει ελαστική και μαλακή η ζύμη.

Λαδώνουμε ένα μέτριο ταψί και βάζουμε τη ζύμη. Απ' αυτή κόβουμε ένα κομμάτι όσο μας χρειάζεται για να στολίσουμε το Χριστόψωμο με διάφορα σχέδια που έχουμε σκεφτεί. Κάνουμε στο κέντρο το σταυρό και διακοσμούμε την υπόλοιπη επιφάνεια ανάλογα με τη φαντασία μας με διάφορα όπως λουλούδια, πουλιά, ζώα σχετικά με τα Χριστούγεννα.
Οι νοικοκυρές της Εύβοιας συνηθίζουν τα σχέδια με μαργαρίτες και κλήματα.

Μπορούμε να βάλουμε στα τελειώματα του σταυρού ολόκληρα καρύδια καθώς και στη μέση αλλά αλλά σε άλλα σημεία. Εάν μας αρέσει πασπαλίζουμε με σουσάμι.
Σκεπάζουμε το χριστόψωμο με βαμβακερό ύφασμα και το αφήνουμε σε ζεστό μέρος να φουσκώσει.Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 °C για μισή ώρα περίπου.

Καλή επιτυχία και καλά Χριστούγεννα!!

Χωριάτικο ψωμί με προζύμι από τα χέρια της μάνας

Με τις οδηγίες της κ. Βασιλικής Μούντριχα - Αγιος Γεώργιος Αυλωναρίου

Η κ. Βασιλική είναι μια σεβάσμια οικοδέσποινα σήμερα ηλικίας 84 ετών, δραστήρια και ενεργή.  Δική της κουβέντα : "Η μάνα είναι κουκούλα και τα σκεπάζει ούλα"

Λέει λοιπόν η κ. Βασιλική :

Για να φτιάξεις ψωμί χωριάτικο πρέπει να 'χεις "πιασμένο προζύμι''

ΠΙΑΣΙΜΟ ΠΡΟΖΥΜΙΟΥ
Στις 14 Σεπτεμβρίου, του Σταυρού, παίρνουμε αγιασμό απο την εκκλησία. Ζεσταίνουμε τον αγιασμό και ρίχνουμε αλεύρι μέχρι να τον πιεί. Βάζουμε το προζύμι στον προζυμολόγο (πήλινο δοχείο σε μέγεθος μεγάλης κούπας με καπάκι) και τοποθετούμε από πάνω τον βασιλικό που επίσης έχουμε πάρει από την εκκλησία. Αυτό θα είναι μέχρι την μέση του προζυμολόγου. Την επομένη, ξαναζεσταίνουμε νερό και ξαναπλάθουμε το προζύμι. Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία μέχρι να δούμε ότι έχει ''θυμώσει", δηλαδή έχει αρχίσει να φαίνεται ότι ανεβαίνει από μόνο του.

Το αφήνουμε μέχρι την ημέρα που θέλουμε να ζυμώσουμε.

ΖΥΜΩΜΑ
Για να ζυμώσουμε ψωμί από το βράδυ ξαναπιάνουμε το προζύμι. Προσθέτουμε αλεύρι και χλιαρό νερό όπου το μείγμα για τέσσερα μεγάλα καρβέλια να είναι όσο χωράει μία κατσαρόλα της κουζίνας. Το σκεπάζουμε και το αφήνουμε μέχρι το πρωί. Βάζουμε στην πήλινη λεκάνη ή στο ξύλινο σκαφίδι 6-7 κιλά αλεύρι, ρίχνουμε στην μέση το προζύμι και αρχίζουμε να ζυμώνουμε ρίχνοντας σιγά-σιγά χλιαρό νερό.

Το ζυμάρι πρέπει ν' " αργάσει" δηλαδή να δουλευτεί πολύ. Δεν θέλει πολύ νερό και γίνει το προζύμι δαρύ (υδαρές). Θα καταλάβουμε ότι έχει φτάσει στο σημείο που πρέπει όταν έχει μαστιχώσει (το μείγμα). Το αλεύρι για να είναι όπως πρέπει το ζυμάρι πρέπει να είναι μισό σκληρό και μισό μαλακό. 

Η καλή νοικοκυρά για να ζυμώσει έχει μπανιαριστεί, φοράει καθαρή καλαμάτα (μαντήλι) στα μαλλιά και έχει κόψει τα νύχια της κατάκρεας.
Κόβουμε ένα κομμάτι ζυμαριού και το βάζουμε στον προζυμολόγο και έτσι συνέχεια θα συντηρούμε το προζύμι μέχρι του χρόνου του Σταυρού. Τότε θα έχει αρχίσει να αδυνατίζει.

ΑΝΕΒΑΣΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΖΥΜΙΟΥΠαίρνουμε την πανακουτή (πινακωτή) κι απλώνουμε πάνω το μεσάλι ( βαμβακερό ύφασμα, τα παλιά χρόνια πανί βαμβακερό υφαντό του αργαλειού). Βαθουλώνουμε το μεσάλι μέσα στην θέση της πινακοτής για το καρβέλι και στον πάτο ρίχνουμε λίγο σουσάμι. Τοποθετούμε ένα κομμάτι ζυμάρι. Κάνουμε πάλι το ίδιο για κάθε θέση της πινακωτής κι αφήνουμε απ' ανάμεσα μπόλικο το μεσάλι για να μην κολλήσουν τα καρβέλια μεταξύ τους όταν θα γίνονται. Το σκεπάζουμε και το αφήνουμε σε ζεστό περιβάλλον ν' ανέβει και να μην " πομείνει λειψό"

Τα ψωμιά στην πανακουτή έτοιμα για φούρνισμα.
Την φωτογραφία βρήκε η κ. Αριστέα Τόλια

ΨΗΣΙΜΟ ΣΤΑ ΞΥΛΑ
Ανάβουμε το φούρνο και προσθέτουμε ξύλα και κλαριά μέχρι να ασπροχειλιάσει. (Ν' ασπρίσουν τα πυρότουβλα στο χείλος του φούρνου). Τρίβουμε το φούρνο με το σίδερο, ώστε τα κάρβουνα να απλώσουν σ' όλη την επιφάνεια του δαπέδου του φούρνου και να έχει ίδια θερμοκρασία παντού. Μετά πανίζουμε τον φούρνο (τραβάμε έξω με την πάνα τα κάρβουνα) και φτιάχνουμε τη θράκα. Η θράκα χρειάζεται για να βάλουμε το ταψί με την πίτα πάνω της και να κάνει σωστό πάτο,να ψηθεί σωστά.

Η μία κολλήγισσα (συνήθως στο χωριό μας φουρνίζουν δυό-δυό μαζί) δίνει τα ψωμιά και η άλλη φουρνίζει με το φτυάρι. Αυτή που κρατάει το φτυάρι το έχει αλευρώσει, να μην κολάει το ζυμάρι και η άλλη το χαράζει σε τέσσερα σημεία για να μην ξεροσκάσει. Αφήνουμε για λίγο ανοιχτό το φούρνο να φύγει η πολύ πύρα και μόλις ροδοκοκκινήσουν τα ψωμιά κλείνουμε το στόμιο με το καπάκι του. Αν η θερμοκρασία εξακολουθεί να είναι μεγάλη, ανοίγουμε το αφτί (τρύπα στο πλάι του φούρνου) και να δημιουργηθεί η σωστή θερμοκρασία στον κουμπέ, μέσα στο φούρνο δηλαδή.

Σε δυόμιση ώρες τα ξεφουρνίζουμε.

ΨΗΣΙΜΟ ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑΑνάβουμε τον φούρνο της κουζίνας στους 250 βαθμούς και βάζουμε μέσα ένα ταψί με λαδόκολλα. Μόλις το χαρτί ροδίσει ο φούρνος είναι έτοιμος να βάλουμε το ψωμί. Βγάζουμε το χαρτί και βάζουμε στο ταψί το καρβέλι, αφού πρώτα το έχουμε χαράξει. Κατεβάζουμε την θερμοκρασία στους 200 βαθμούς και το αφήνουμε να ψηθεί σε χρόνο ανάλογα με το μέγεθος. Το πρόσφορο χρειάζεται μία ώρα, η μεγάλη κουλούρα 2 ώρες και το καρβέλι 2.30 ώρες.

Το παραδοσιακό μας ψωμί
 φωτογραφία της κ. Σοφίας Μούτσου.
Το βαμβακερό πανί είναι οικογενειακό κειμήλιο, υφασμένο στον αργαλειό
 και κεντημένο στο χέρι (δεκαετία του 1920)

Παραδοσιακή παροιμία της Εύβοιας : "Ολα είναι υφάδι της κοιλιάς και το ψωμί στημόνι"

Παραδοσιακές χυλοπίτες Εύβοιας

Από την κ. Σοφία Εφη Λούκα - Άγιος Ιωάννης Αλιβερίου

Υλικά
1 κούπα γάλα
2 κουταλιές αλάτι
200 γρ. σιμιγδάλι ψιλό
8 αυγά χτυπημένα
1 1/2 κιλό αλεύρι χωριάτικο

Παρασκευή

Aνακατέψτε το γάλα με το αλάτι και το σιμιγδάλι σε μια λεκανίτσα. Αφήστε το μίγμα να σταθεί μια ώρα για να φουσκώσει το σιμιγδάλι. Ρίξτε τα αυγά και όσο αλεύρι σηκώσει και ζημώστε, ώστε να επιτύχετε μια ζύμη λεία και ελαστική. Αφήστε την να σταθεί σκεπασμένη μια ώρα..

Πάρτε κομμάτια ζύμης και ανοίξτε τα με τον πλάστη σε λεπτά φύλλα..Απλώστε τα σε βαμβακερό τραπεζομάντηλο και αφήστε τα να τραβήξουν μερικά λεπτά. Περάστε τα από τη μηχανή που κόβουμε τις χυλοπίτες σε ότι μέγεθος θέλουμε (λεπτές η χοντρές). Στη συνέχεια απλώστε τις χυλοπίτες επάνω σε βαμβακερό τραπεζομάντηλο και αφήστε τες να στεγνώσουν σε δροσερό μέρος που αερίζεται, 5-6 ημέρες. Βάλτε τες σε τουρβά και διατηρήστε τες κρεμασμένες σε δροσερό μέρος ή στο ψυγείο. 

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Προσοχή ο χώρος που φυλάσσονται τα ζυμαρικά δεν πρέπει να έχει υγρασία !!!