Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 23 Δεκεμβρίου 2016

Χριστόψωμο μοσχομυριστό

Από την κ. Φιλιώ Γιαννακάρη - Αντιά



ΠΑΝΕΥΚΟΛΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ ΚΑΙ ΜΥΡΩΔΑΤΟ
**********************************************************
1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις ή μαλακό
1,5 φακελάκι μαγιά ξερή
600 ml χλιαρό νερό
3 φύλλα δάφνης
1/2 φλιτζάνι ελαιόλαδο
1,5 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
1 κουταλιά της σούπας ζάχαρη
1 κουταλιά της σούπας γλυκάνισο σπόρους
1 κοφτό κουταλάκι του γλυκού μαχλέπι
1/2 κουταλάκι του γλυκού μαστίχα Χίου
1/2 κουταλάκι του γλυκού μπαχάρι


Στο χλιαρό νερό βάζουμε τα φύλλα δάφνης και αφήνουμε να μείνουν για λίγη ώρα. Στο μεταξύ κοσκινίζουμε το αλεύρι σε μια λεκάνη και προσθέτουμε τη μαγιά, το αλάτι, τη ζάχαρη, το γλυκάνισο, το μαχλέπι, τη μαστίχα και το μπαχάρι και ανακατεύουμε καλά. Σουρώνουμε το νερό, το προσθέτουμε στο αλεύρι και ζυμώνουμε καλά. Τέλος προσθέτουμε το λάδι και ζυμώνουμε μέχρι απορροφηθεί. Φτιάχνουμε ένα καρβέλι και το αφήνουμε να διπλασιαστεί σε όγκο. Το ξεφουσκώνουμε, κρατάμε ένα κομμάτι ζύμης στο μέγεθος πορτοκαλιού και πλάθουμε ξανά σε καρβέλι. Με ένα μαχαίρι χαράζουμε σταυρό και αφήνουμε να φουσκώσει. Όταν είναι έτοιμο, κάνουμε 2 κορδόνια με τη ζύμη που κρατήσαμε και τα βάζουμε σταυρωτά πάνω στο καρβέλι εκεί που είχαμε χαράξει το σταυρό. Γαρνίρουμε με 5 ολόκληρα καρύδια ή αστεροειδείς γλυκάνισους και καρύδια και ψήνουμε σε 190 βαθμούς Κελσίου για 50 λεπτά.

Σημειώσεις:
Μπορούμε να αντικαταστήσουμε τη ζάχαρη με μέλι.
Μπορούμε να κάνουμε ότι σχέδια θέλουμε πάνω στο Χριστόψωμο μας και να χρησιμοποιήσουμε και γαρύφαλλα, όπως βλέπετε και στην φωτογραφία, (η οποία δεν είναι δική μου γιατί έχω ένα μικρό προβληματάκι με τον υπολογιστή μου και δεν μπορώ να ανεβάσω τη δική μου φωτογραφία).

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ


Τρίτη 22 Δεκεμβρίου 2015

Παραδοσιακό Χριστόψωμο



Από την κ. Μαίρη Ανδρέλλου - Κάρυστος

Το ζύμωμα του χριστόψωμου είναι ένα παραδοσιακό Ελληνικό έθιμο και γίνεται την παραμονή των Χριστουγέννων. Το χριστόψωμο μοιράζεται στο γεύμα ανήμερα τα Χριστούγεννα ή την παραμονή όπου και σταματάει η νηστεία..
Η μόνη διαφορά με τα άλλα ψωμιά είναι ο πλούσιος στολισμός του με λογής-λογής κεντίδια ...
Αυτά τα κεντίδια δεν είναι τυχαία σχήματα, είναι σημεία (όπως έλεγε η γιαγιά μου ) που συμβολίζουν τους καημούς, τα όνειρα και τις αγωνίες της ελληνικής αγροτιάς... Η γιαγιά μου είχε μεγαλώσει στον Αετό Καρύστου, σε μια αγροτική ,θεοσεβούμενη οικογένεια και παρόλο που παντρεύτηκε και έζησε στην Κάρυστο είχε μεγάλη προσήλωση στις παραδόσεις αυτές...
Το κεφαλαίο Β ας πούμε, συμβολίζει το ζυγό του αλετριού (από την ιστορία της σποράς) ενώ άλλες παραστάσεις αλέτρι, βόδια κλπ συμβολίζουν το ίδιο..
Στο άλλο μισό της επιφάνειας του Χριστόψωμου με «σωρό» ζύμης παρίσταται η «στοίβα» (οι θημωνιές), πλαισιωμένη με φύλλα αμπέλου και ελιάς, η προσδοκία δηλαδή και το όνειρο για το ερχόμενο Καλοκαίρι.
Επίσης πολλές φορές απεικονίζεται και το σπίτι στο οποίο και θα έρθει η ευτυχία της χρονιάς μια ιδιαίτερη σημασία που τονίζεται και στα κάλαντα:
«Σ΄ αυτό το σπίτι πού ΄ρθαμε πέτρα να μη ραΐσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρονιά να ζήσει»
Όπου βέβαια, η φράση πέτρα να μη ραγίσει, είναι η απευχή του θανάτου..
Ας πάμε όμως στη συνταγή :
Η συνταγή της γιαγιάς μου είχε και μέλι,γιατί ο παππούς μου ήταν μελισσοκόμος..
Αυτήν έφτιαξα εγώ, γιατί η μητέρα μου το Χριστόψωμο το έκανε όπως το συνηθισμένο ζυμωτό ψωμί, με λίγα περισσότερα μυρωδικά...




Υλικά
-------------
Για το ψωμί-------------------
1 κιλό αλεύρι σκληρό
1 φακελάκι μαγιά ξηρή
1 κ.σ. ζάχαρη
½ κ.γ. αλάτι
1 κ.σ. γλυκάνισο
1 κ.γ. μαστίχα κοπανισμένη
4 κ.σ. μέλι
½ φλ. ελαιόλαδο
2 φλ. χλιαρό νερό
```````````````````````````````````````
Για το στόλισμα
-----------------------
½ κιλό αλεύρι
½ κ.γ. αλάτι
2 κ.σ. ελαιόλαδο
1 φλ. χλιαρό νερό
αμύγδαλα ασπρισμένα
γαρύφαλλα ολόκληρα
````````````````````````````````````````
Για το γλασάρισμα----------------------------
μέλι
νερό
ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Αρχίζουμε από τη ζύμη:
Σε μια λεκάνη κοσκινίζουμε το αλεύρι και βάζουμε μία κ.σ. ζάχαρη.
Χτυπάμε στο γουδί τη μαστίχα μαζί με λίγο αλάτι και την ρίχνουμε στο αλεύρι.
Ρίχνουμε, επίσης, την ξηρή μαγιά και το γλυκάνισο.
Με μια τρυπητή κουτάλα ανακατεύουμε τα ξηρά υλικά της ζύμης, να «πάρουν τον αέρα τους».
Σιγά-σιγά ρίχνουμε το χλιαρό νερό και ζυμώνουμε με το χέρι...
Προσθέτουμε το μέλι και συνεχίζουμε το ζύμωμα.
Τέλος, ρίχνουμε το ελαιόλαδο και συνεχίζουμε το ζύμωμα.
Πασπαλίζουμε τον πάγκο με αλεύρι και συνεχίζουμε να δουλεύουμε τη ζύμη με τα χέρια.
Φτιάχνουμε μια μπάλα και την τοποθετούμε σε λαδωμένη λεκάνη, την σκεπάζουμε και την αφήνουμε να φουσκώσει για 1-1,5 ώρα.
Η ζύμη για το στόλισμα:
------------------------------------
Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε ένα μπολ και ανοίγουμε μια τρύπα στη μέση.
Βάζουμε νερό, αλάτι και λάδι, κι αρχίζουμε να ανακατεύουμε και να ζυμώνουμε με τα χέρια μας για να «δέσουμε» τα υλικά.
Ζυμώνουμε ώσπου να «γυαλίσει» η ζύμη και να ξεκολλάει άνετα από τα χέρια μας.
Όταν φουσκώσει το χριστόψωμο το βάζουμε στο λαδωμένο σκεύος όπου θα ψηθεί.
Παίρνουμε τη ζύμη για το στόλισμα, την ανοίγουμε με τον πλάστη, την κόβουμε σε κορδέλες, την τυλίγουμε, χαράζουμε με το μαχαίρι σχήματα, ζωάκια, φυλλαράκια, ό,τι θέλουμε και έχει κάποιο νόημα για τους ανθρώπους με τους οποίους θα μοιραστούμε το ψωμί στο τραπέζι. Κολλάμε τη διακόσμηση πάνω στο χριστόψωμο, αφού προηγουμένως το αλείψουμε αυγό με ένα πινέλο.
Ψήνουμε στο φούρνο στους 190ο για 40-45΄. Τα πρώτα 20΄ δεν ανοίγουμε καθόλου την πόρτα του φούρνου για να μην «κάτσει» το ψωμί.
Όταν είναι έτοιμο, το περνάμε με μελόνερο (3 μέρη μέλι, 1 νερό).
Καλά Χριστούγεννα...
Υγεία και αγάπη, να θυμάστε πάντα, είναι τα μεγαλύτερα αγαθά....

Δευτέρα 5 Ιανουαρίου 2015

Τα κάλαντα των Φώτων στην Κάρυστο


Από την κ. Τόνια Παλαμίδη - Κάρυστος


Σήμερα είναι του Φωτού π` αγιάζουν οι παπάδες 
και μες τα σπίτια μπαίνουνε και λεν τον Ιορδάνη, 
βοήθεια να έχουμε τον Άγιο Ιωάννη….»
Μέλι και γάλα στο γιαλό ναρθούν τα καϊκάκια, 
ναρθεί και μένα ο γιόκας μου με τα παλικαράκια».
Το βλέπεις κείνο το βουνό που βασιλεύει τα` άστρο, 
εκεί κοιμάται ο γιόκας μου μες το μεγάλο κάστρο. 
Ποιος είναι άξιος και καλός να πα να τον ξυπνήσει, 
Κι` αν έχεις γιο στα γράμματα και γιο εις το ψαλτήρι 
να ευχηθούμε όλοι μας να βάλει πετραχήλι 
Κυρά ψιλή κυρά λιγνή κυρά καμπανοφρύδα,
κυρά μου τα παιδάκια σου θεός να στα χαρίζει , 
να τα παντρέψεις με καλό και με ταπεινοσύνη.
Αν έχεις κόρη όμορφη βάλτη να μας κεράσει 
να ευχηθούμε όλοι μας να ζήσει να γεράσει. 
Η δώστε μας τον κόκορα ή δώστε μας την κότα 
ή δώστε ότι θέλετε να πάμε σ` άλλη πόρτα. 
Εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε,
αλλά σας αγαπούσαμε και ήλθαμε να τα πούμε. 

Παρασκευή 15 Αυγούστου 2014

Το στιφάδο της Παναγιάς στον Οξύλιθο


Από την κ. Πίτσα Χωριανοπούλου - Οξύλιθος


Παραμονή της Παναγιάς στον Οξύλιθο !!
Το στιφάδο προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη τύφος που σημαίνει ατμός. Δεν υπάρχουν παραπάνω αναφορές για το πώς ή το που ξεκίνησε η συνταγή. Υπάρχουν ωστόσο αναφορές σε
έθιμα που αφορούν το στιφάδο:
Σε ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια της Εύβοιας, Στον Οξύλιθο, κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου μαγειρεύουν 7 τόνους στιφάδο! Εκεί κάθε χρόνο γιορτάζει ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου Οξυλίθου, μια βυζαντινή εκκλησία στην οποία φυλάσσεται και η ομώνυμη εικόνα.
Σύμφωνα με ην παράδοση η εικόνα βγήκε στην παραλία των Πετριών από την θάλασσα. Οι κάτοικοι την τοποθέτησαν σε κάποιον ναό που όμως δεν ήταν αφιερωμένος στην Παναγία. Μετά από λίγες ημέρες η εικόνα βρέθηκε δίπλα στο εκκλησάκι του Οξυλίθου, κάτω από ένα δένδρο, το οποίο υπάρχει ακόμα. Το πανηγύρι που γίνεται κάθε χρόνο σε ανήμερα 15 Αυγούστου, είναι πολύ γνωστό σε όλη την Ελλάδα. Μετά την Λειτουργία μαζεύονται στο περίβολο της εκκλησίας όπου μπαίνουν στη φωτιά 230 καζάνια στα οποία μαγειρεύεται το πατροπαράδοτο στιφάδο με μοσχαρίσιο κρέας και φυσικά τα κρεμμύδια. Στην διαδικασία παίρνει μέρος όλο το χωριό και εργάζονται με βάρδιες για αρκετές ημέρες καθώς το πανηγύρι αποτελεί το μεγάλο γεγονός της χρονιάς. Μαζεύονται χιλιάδες επισκέπτες από την Αθήνα και άλλες περιοχές της Ελλάδας για να δούνε και να δοκιμάσουν το στιφάδο. 






Μερικές ακόμα πληροφορίες από την κ. Νατάσα Δεμερτζή :

Μερικές σημαντικές λεπτομέρειες:
1. Τόσα χρόνια καθαρίζονται χιλιάδες κιλά κρεμμύδια για το στιφάδο της Παναγίας. Δεν έχει τρέξει ποτέ ούτε ένα δάκρυ!!!
2. Μόλις ετοιμαστεί το φαγητό και το ευλογήσει ο Δεσπότης ή ο αντιπρόσωπός του και πριν αρχίσει η διανομή στους πανηγυριώτες, στέλνουν πρώτα σε όσους βρίσκονται στα σπίτια και δεν έχουν κατεβεί στο πανηγύρι λόγω ασθένειας ή πένθους.
3. Η διανομή γίνεται από παρέα σε παρέα. Όλοι κάθονται στην τραπεζαρία τους (τσιμεντένια ή σιδερένια ) και περιμένουν υπομονετικά να περάσει το καζάνι. Δε δημιουργούνται ούτε ουρές, ούτε συνωστισμός. (Μεταξύ μας παλιότερα μου άρεσε περισσότερο που στρώναμε και καθόμασταν κάθε οικογένεια-σόι κατάχαμα, κάτω από την ελιά του σογιού.)
4. Μετά το φαγητό μοιράζουν και κρασάκι!
5. Στιφάδο με τέτοια γεύση ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΛΟΥ ΠΟΥΘΕΝΑ!!!!!!



Σάββατο 19 Απριλίου 2014

Παραδοσιακή μαγειρίτσα


Από την κ. Τόνια Παλαμίδη - Κάρυστος 




Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή των Ορθοδόξων Χριστιανών και η πιο πλούσια σε έθιμα. Ένα από αυτά είναι και η μαγειρίτσα. Το Μεγάλο Σάββατο μετά την Ανάσταση όλες οι οικογένειες γυρίζουν σπίτι και στρώνουν το πασχαλινό τραπέζι που περιλαμβάνει τα κόκκινα αυγά και φυσικά την μαγειρίτσα. Μετά την νηστεία της σαρακοστής είναι το πρώτο πιάτο με κρέας που καταναλώνεται.
Η αλήθεια είναι ότι δεν αρέσει σε πολλούς γιατί περιέχει τα εντόσθια που δεν τα προτιμούν πολλοί. Είναι πολύ νόστιμη σούπα όμως και δεν είναι λίγοι αυτοί που την λατρεύουν και δεν την φτιάχνουν μόνο μια φορά το χρόνο.
Κάτι που δεν είναι εβραίος γνωστό είναι ο συμβολισμός της. Τα χορταρικά της συμβολίζουν τα πικρά χόρτα που έτρωγαν οι Εβραίοι προς ανάμνηση της σκλαβιάς τους από τους Αιγύπτιους. Το Πάσχα των Εβραίων είναι εθνική γιορτή. Πάσχα στα εβραϊκά σημαίνει έξοδος ή διάβαση. Οι Χριστιανοί γιορτάζουν την Ανάσταση του Χριστού και το πέρασμα από τον θάνατο στη ζωή.
Οι σαράντα μέρες της σαρακοστής που ξεκινάνε την Καθαρά Δευτέρα είναι η περίοδος προετοιμασίας για το Πάσχα. Σε αυτή την περίοδο οι χριστιανοί προετοιμάζουν τους εαυτούς τους για την Αγία μέρα της Ανάστασης. Οι 40 ημέρες νηστείας είναι μια άσκηση για το σώμα και το πνεύμα. Οι ημέρες αυτές είναι νηστεία για το κρέας και αμέσως μετά την Ανάσταση το πρώτο φαγητό που καταναλώνεται και που συμπεριλαμβάνει κρέας είναι η μαγειρίτσα.
Η μαγειρίτσα είναι ένα από τα λίγα φαγητά που φτιάχνοντε με συγκεκριμένο τρόπο και υλικά και δεν έχει πολύ “χώρο” για αλλαγές. Τα συστατικά λοιπόν της μαγειρίτσας είναι: φυσικά η συκωταριά και τα έντερα (αν και πολλοί τα αφαιρούν), μαρούλια (εδώ μπορεί να γίνει μια μικρή παραλλαγή και να χρησιμοποιήσεις χόρτα), φρέσκα κρεμμυδάκια, ρύζι (υπάρχουν πολλές συνταγές που δεν το περιέχουν, αυγά, λεμόνια και για μυρωδικά θέλει μόνο αλάτι, πιπέρι και άνηθο.
Ως προς τον τρόπο παρασκευής της τώρα, το πιο δύσκολο είναι το καθάρισμα των εντέρων. Κάτι που γίνεται από την προηγούμενη ημέρα. Τα βάζεις σε νερό μαζί με ξύδι και λεμόνι για να φύγει η άσχημη μυρωδιά και να ασπρίσουν. Την επόμενη ημέρα λοιπόν τα βάζεις κάτω από την βρύση και τα ξεπλένεις πολύ καλά. Τα ζεματίζεις και τα αφήνεις για λίγο να βράσουν. Έπειτα τα κόβεις σε μικρά κομματάκια. Σε μια κατσαρόλα με λίγο λάδι αφού τσιγαρίσεις το κρεμμύδι προσθέτεις τα κομματάκια από την συκωταριά και τα έντερα.
Ρίχνεις επίσης τα μαρούλια, αλάτι, πιπέρι και τον άνηθο. Τα αφήνεις να σιγοβράσουν σε χαμηλή φωτιά με λίγο νερό. Μόλις βράσουν τα υλικά προσθέτεις το ρύζι και συνεχίζεις το βράσιμο μέχρι να βράσει και αυτό.
Στη συνέχεια χτυπάς τα ασπράδια των αυγών μέχρι να γίνουν μαρέγκα και προσθέτεις και τους κρόκους. Συνεχίζεις το χτύπημα και συμπληρώνεις με τον χυμό λεμονιού. Με ένα κουτάλι προσθέτεις ζουμί από την μαγειρίτσα ενώ συνεχίζεις το χτύπημα γρήγορα για να μην κόψει το αυγολέμονο. Αφού έχεις προσθέσει αρκετό ζουμί ρίχνεις το αυγολέμονο στην κατσαρόλα και την κουνάς για να πάει παντού.
Ανά περιοχές τις Ελλάδας βέβαια υπάρχουν κάποιες μικρές παραλλαγές όπως στην Πάτρα που την φτιάχνουν άσπρη αυγολέμονο. Πολύ γνωστή όμως είναι και η στιλίκουρδα, η μαγειρίτσα που φτιάχνουν στην Κέρκυρα, στην οποία προσθέτουν άνηθο, μαϊντανό, σκόρδο και λευκό κρασί. Στη Θεσσαλονίκη προτιμούν να φτιάχνουν την μαγειρίτσα αποκλειστικά μόνο με συκωτάκια!

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ !

Δευτέρα 6 Ιανουαρίου 2014

Σκωπτικές ιστορίες των Θεοφανίων από την Εύβοια




Ο Ντελιγκανής και το πάθημά του

Από τα τέλη του 19ου αιώνα όλα τα μέρη της χώρας δημιουργούν τις νέες, δικές τους παραδόσεις. Μία απ’ αυτές που σχετίζεται με τα Θεοφάνεια διέσωσε και ο Τάσος Παπαποστόλου, με τον Ντελιγκανή, έναν άντρα μεγαλόσωμο που ζούσε στους Ωρεούς της Εύβοιας.

Ο Ντελιγκανής, που όλοι τον αποκαλούσαν Ποδάρια, για τα μεγάλα μακριά του πόδια, θέλησε μια χρονιά να πιάσει τον Σταυρό που έριχνε ο παπάς από την ψαρόσκαλα του χωριού στη θάλασσα. Δεδομένου δε, ότι κάθε χρόνο γινόταν ολόκληρη μάχη για το ποιος θα πιάσει πρώτος το Σταυρό, γεγονός που ο Ποδάριας θεωρούσε αντικανονικό και βλάσφημο για τη θρησκεία, ήρθε σε συνεννόηση με τον παπά να τον βοηθήσει να πιάσει εκείνος τον Σταυρό και τα λεφτά που θα μάζευε θα τα παραχωρούσε στην εκκλησία του χωριού.
Ο παπάς συμφώνησε και, όταν έφτασε η μέρα, ακολούθησε πιστά τις οδηγίες του Ποδάρια που του φώναζε «Στα βαθιά, παπά! Στα βαθιά, παπά!», προκειμένου να μην μπορέσουν οι υπόλοιποι να φτάσουν ως εκεί. Με τη φράση «Εν Ιορδάνη», ο Σταυρός ρίχτηκε στη θάλασσα και ο Ποδάριας πέφτοντας στο νερό πρώτος έκανε μεγάλο πάταγο. Όμως το μακρύ σώβρακο που φορούσε φούσκωσε τόσο πολύ που δεν του επέτρεπε να κινηθεί. Έτσι, ακινητοποιημένος όπως ήταν, άρχιζε να βουλιάζει και να βγάζει μπουρμπουλήθρες από το στόμα.
Το αποτέλεσμα ήταν ο Σταυρός να χαθεί γιατί και οι υπόλοιποι έσπευσαν να τον βοηθήσουν.
Όσο για τον ιερέα, το φύσαγε και δεν κρύωνε, αφού, αντί να εισπράξει, αναγκάστηκε να πληρώσει για να αντικαταστήσει τον Σταυρό!



Αγιασμός στα Μεσοχώρια Καρυστίας 

Παλαιότερα και σύμφωνα με την παράδοση την παραμονή των Θεοφανίων οι ιερείς συνοδευόμενοι από τον νεωκόρο ή κάποιο μικρό παιδί γύριζαν και "άγιαζαν" τα σπίτια. Οι νοικοκυρές πάντα φρόντιζαν να λάμπουν από πάστρα τα σπίτια για να καλοδεχτούν τον ιερέα με τον Αγιασμό και συνηθιζόταν να δίνουν και κάποιο χρηματικό ποσό, ανάλογα με τη δυνατότητά τους, στον ιερέα που επισκεπτόταν το σπιτικό τους. Για κάποιους φτωχούς ιερείς μικρών χωριών τα παλιά χρόνια αυτό το "κάτι" που τους έδινε ο κόσμος την παραμονή των Θεοφανείων συμπλήρωνε το πενιχρό εισόδημά τους...
Σχετική είναι και η παρακάτω ιστορία που έγινε στα Μεσοχώρια Καρυστίας γύρω στο 1930 όπως λέγεται στην προφορική παράδοση του χωριού.
Κάποια φορά στα Μεσοχώρια, ένα χωριό γνωστό για τους έξυπνους και χωρατατζήδες κατοίκους του, την παραμονή των Θεοφανείων ο παπάς του χωριού γύριζε και "άγιαζε" τα σπίτια. Φτάνει και στο σπίτι μιας χήρας όπου βρήκε μόνο το Γιάννη τον δωδεκάχρονο γιό της ενώ η ίδια έλειπε. Ο παπάς ανησύχησε όταν είδε ότι έλειπε η νοικοκυρά του σπιτιού ... κι άρχισε να ψέλνει...κάνοντας τον εξής διάλογο με το παιδί :

-Εν Ιορδάνη.... πού 'ν η μάνα σου ρε Γιάννη;
- Στο ποταμό και πλένει.
- Βρε την καταραμένη
τέτοια μέρα και να πλένει; 
-Παπά μου έχει κι ένα δεκάρι
κει ποκάτω στο συρτάρι.
- Α την ευλογημένη
ας είν' καλά κι ας πλένει....




Επιμέλεια : 
Σοφία Μούτσου
Λυκειάρχης - τ. Δήμαρχος Στυρέων


Τρίτη 31 Δεκεμβρίου 2013

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά από τα Στύρα : τα παραδοσιακά μας κάλαντα


από την κ. Σοφία Μούτσου
Λυκειάρχη - τ. Δήμαρχο Στυρέων



Η λαϊκή μούσα είχε στιχοπλέξει σε κάθε τόπο τα δικά του Κάλαντα για την υποδοχή του καινούργιου χρόνου. Στην περιοχή των Στύρων  τα παραδοσιακά κάλαντα καταγράφηκαν από μαρτυρίες κατοίκων στη δεκαετία του 1980 από τον κ. Χρήστο Κων. Μητροπέτρο που με το μακρόχρονο έργο του για την τοπική λαϊκή παράδοση διέσωσε πολλά και σημαντικά στοιχεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Να λοιπόν τι τραγουδούσαν οι καλαντιστές τα παλιά χρόνια στα Στύρα και στα γύρω χωριά…

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά κι αρχή του Γενναρίου,
Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία
Βαστάει εικόνα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι
Το καλαμάρι έγραφε και το χαρτί ν’ ομίλει.
Βασίλη πόθεν έρχεσαι και πόθεν κατεβαίνεις
Από τη μάνα έρχομαι και στο σχολειό πηγαίνω.
Κάτσε να φας κάτσε να πιεις κάτσε να τραγουδήσει
Κάτσε τον πόνο σου να πεις να μας καλοκαρδίσεις.
Εγώ γράμματα μάθαινα τραγούδια δεν ήξεύρω.
Αφού μαθαίνεις γράμματα πες μας την αλφαβήτα.
Στηρίχθη στο ραβδάκι του να πει την αλφαβήτα
Χλωρό ραβδί, ξερό ραβδί, χλωρά βλαστάρια πέτα,
Κι απάνω στα βλαστάρια του πέρδικες κελαίδούσαν
Δεν ήταν μόνο πέρδικες ήταν και αηδονάκι,
Κατέβηκε μια πέρδικα να βρέξει το φτερό της
Να λούσει τον αφέντη μας τον πολυχρονεμένο.
Για σένα πρέπει αφέντη μου καρέκλα καρυδένια,
για ν’ ακουμπάς τη μέση σου τη μαργαριταρένια.
Πολλά είπαμε τ’ αφέντη μας ας πούμε της κυράς του.
Κυρά ψηλή, κυρά λιγνή, κυρά γαϊτανοφρύδα
που ‘χεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγγάρι ‘στήθι,
κυρά μας γλυκομίλητη στον κόσμο ξακουσμένη.
Πολλά είπαμε και της κυράς να πούμε στα παιδιά σας,
παιδιά πού’ναι στα γράμματα, παιδιά  στους ξένους τόπους
του χρόνου και τ’ αντίχρονου σαν τούτες τις ημέρες
όλοι μαζί να χαίρεστε με μόσχους και κανέλες.
Εδώ που τραγουδήσαμε πέτρα να μη ραγίσει
Κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει
Κι αν έχει κόρη όμορφη να βγει να μας κεράσει.
Και του χρόνου.

Τα κάλαντα αυτά δεν τα τραγουδούσαν μόνο παιδιά αλλά και μεγάλοι καλαντιστές που τους συνόδευαν με τις λύρες, τις τσαμπούνες, τα νταούλια, τα «διολιά» και τα λαούτα οι παλιοί λαϊκοί οργανοπαίχτες. Ένας μάλιστα απ’ αυτούς, ο πιο φημισμένος τσαμπουνιέρης της περιοχής, ο Καψαλιώτης Θοδωρής Μπουγιούκος, είχε πάει πολλές φορές ως την Αθήνα για να τραγουδήσει με την τσαμπούνα του τα κάλαντα.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τ’ Αρβανίτικα Αγιοβασιλιάτικα Κάλαντα, που επίσης τραγουδούσαν οι πρόγονοί μας. 
Είναι γεμάτα από εξαιρετικές εικόνες, χρώματα, πλάσματα, ευχές για τον καινούργιο χρόνο «Βίτι ιρί» όπως λέγεται, τον νοικοκύρη, τη νοικοκυρά, το σπίτι και την προκοπή των νοικοκυραίων του σπιτιού, ενώ είναι πολύ έντονα τα φιλάνθρωπα αισθήματα των ανθρώπων για όσους δυστυχούν αυτές τις άγιες μέρες !!! Τραγουδούσαν λοιπόν οι αρβανίτες παππούδες μας με λύρα και νταούλι :
Η μεταγραφή του αρβανίτικου ιδιώματος γίνεται με βάση τα στοιχεία της Γλωσσολογίας (linguistics) για την απόδοση των ήχων καθώς είναι μόνο προφορική η "γλώσσα" αυτή και δεν υπάρχει αλφάβητο.

Μιρ να έρδι βίτι ιρί                             Με το καλό να έρθει ο νέος χρόνος
Μιρ τe να πλικίενj                               καλώς να μας αρέσει
Γκέγκενj βλέζερj γκεγκενj                 Ακούστε, αδέρφια, ακούστε
Σj νεστρ θόιν μοτμε                            σαν αύριο, έλεγαν παλιά,
Αϊ τσe οτ πρωτοβινj                            αυτός που θα πρωτόρθει 
Τj μπιέρe αυλοπορτέζν                       να σας χτυπήσει την αυλόπορτα
Κα νj ντουμέ τj γιεπνj                         από ένα δώρο να του δώσετε
Ψε ιστ κλιsheσe πανηγυρ                    γιατί γιορτάζει η εκκλησία
Τσe ιsh νj νιέρι                                     που ήταν ένας άνθρωπος έναρετος
Νj νιέρι σιούμ γλυκομοίρj                  ένας άνθρωπος πολύ καλότυχος 
Τσe εθο’ι’ν Σινβασίλe                         που τον έλεγαν Αγιο-Βασίλη.
Νj εθατeντρου κεϊ πeρ μπαστουν        Ενα ξερό ξύλο είχε για μπαστούνι
Εκej πeρ τe κουμπίσεϊ                         το είχε για ν’ακουμπάει,
νeμάλe τe aτe εθατe ντρου                  επάνω σ’αυτό το ξερό το ξύλο
ντι ζογκ ishve εδε κeντο’ι’ν                 δυο πουλιά ήταν και κελαηδούσαν
τσe κε’ι’ν σιτ σj διαμάντ                     που είχαν τα μάτια σα διαμάντια ,
χρυσάφ ντe φλιουτουράδ                    και χρυσαφένια φτερά.
Νκγρίχουνj βλεζερj βεshιουνj             Σηκωθείτε ,αδέρφια, ντυθείτε,
Κα κλιshια τe μος λίψενj                     από την εκκλησία να μη λείψετε,
Τeμjρ σπιρτ τe κeνj                              καλή ψυχή να έχετε .
Κα κλιshια πο τe πρίρενj                     Από την εκκλησία όταν γυρίσετε,
Ντe στeπj τe βeνj                                 στο σπίτι να πάτε
Σουφράν τe στρόνj                               το σοφρά να στρώσετε,
Τe χάνj εδέ τe πίνj                                να φάτε και να πιείτε
Πο τe γιέτ εδέ ντονj φτωχό                  Αν είναι και κανένας φτωχός ,
Ντον γκιτόν εσκρέτ εδέ sheμούντ       κανένας γείτονας έρημος και άρρωστος ,
Τι θονj εδέ ατία τe βίνj                         να του πείτε και αυτού να έρθει ,
Τe χα’ι’ εδέ τe pij                                 να φάει και να πιει.
Αντe γιένj γεωργόνj                             Αν είστε γεωργοί ,
Νj μίλj shosh μπουκ τe μπeνj               χίλια κόσκινα στάρι να κάνετε .
Αντe γιένj τσοπάν με δι εδέ με δεν      Αν είστε τσοπάνηδες με γίδια και με πρόβατα ,
Νιόρα του θρέσινe κοπέν                     Γρήγορα να σας φωνάζουν στο κοπάδι.*
Αντe μπeνj νιάτρ πουν                          Αν κάνετε άλλη δουλειά,
Διαφορί τe κένj λιούμ                           Το κέρδος σας να είναι ποτάμι.
Ζότι ε ζόνια ε στeπίς                             ο νοικοκύρης και η κυρά του σπιτιού,
Βίτρα shιούμ τe ρόιν                             Χρόνια πολλά να ζήσουνε.
Εδέ μοτ τe γιέμι μjρ                              Και του χρόνου να είμαστε καλά ,
Τe θόμι μέτα Σινβασίλινe                     να πούμε πάλι τον Άγιο Βασίλη,
Με γκόλνje εδέ με λύρeνe                    με το στόμα και με τη λύρα!





ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ !!!



*Όταν το κοπάδι χίλιαζε, έβαζαν τον ντελάλη για φωνάξει το γεγονός στην περιοχή……

Κυριακή 25 Αυγούστου 2013

Φανουρόπιτα παραδοσιακή


Από την κ. Σοφία Μούτσου - τ. δήμαρχο Στυρέων Εύβοιας


Φτιάχνοντας τη Φανουρόπιτα η παράδοσή μας επιβάλλει να διαβάζουμε την παρακάτω Ευχή προς τιμήν του Αγίου Φανουρίου:

Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Ουράνιος Άρτος, ο της βρώσεως της μενούσης εις τον αιώνα πλουσιοπάροχος χορηγός, ο δοτήρ των αγαθών, ο δέ Ηλιού τροφήν αγεώργητον πηγάσας, η ελπίς των απηλπισμένων, η βοήθεια των αβοηθήτων και σωτηρία των ψυχών ημών. Ευλόγησον τα δώρα ταύτα και τους ταύτα σοι προσκομίσαντας, εις δόξαν σήν και τιμήν του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρος Φανουρίου. Παράσχου δέ, αγαθέ, τοις ευπρεπίσασι τους πλακούντας τούτους, πάντα τά εγκόσμια καί υπερκόσμια αγαθά σου. Εύφρανον αυτούς εν χαρά μετά του προσώπου σου, δείξον αυτοίς οδούς προς σωτηρίαν. Τα αιτήματα τών καρδιών αυτών καί πάσαν τήν βουλήν αυτών ταχέως πλήρωσον, οδηγών αυτούς προς εργασίαν τών εντολών σου, ίνα διά παντός εν ευφροσύνη καί αγαλλιάσει υμνώσι καί δοξάσωσι το πάντιμον καί μεγαλοπρεπές όνομά σου, πρεσβείαις της υπερευλογημένης Θεοτόκου, του αγίου ένδοξου νεομάρτυρος Φανουρίου, του Θαυματουργού, καί πάντων σου τών αγίων. Αμήν.

Υλικά
4 φλυτζάνια τσαγιού αλεύρι φαρίν απ
1 κουταλάκι κανέλλα
1 κουταλάκι μπέικιν
1/3 κουταλάκι σόδα
1 φλυτζάνι τσαγιού λάδι
1 φλυτζάνι τσαγιού ζάχαρη
1/2 φλυτζάνι τσαγιού νερό
3/4 φλυτζάνι τσαγιού χυμό πορτοκάλι
ξύσμα λεμονιού-πορτοκαλιού
1 φλυτζάνι τσαγιού σταφίδες μαύρες ή ξανθές 
1 φλυτζάνι καρύδι χοντροκομμένο (άλλοι προτιμούν αμύγδαλο)

Εκτέλεση
Κτυπάμε στο μούλτι για λίγα λεπτά την κανέλλα, τη σόδα, το λάδι, τη ζάχαρη, το νερό, το χυμό και το ξύσμα πορτοκαλιού. Γυρίζουμε το μείγμα σε μπωλ και προσθέτουμε το αλεύρι με τη σόδα και το μπέικιν και ανακατεύουμε καλά. Στη συνέχεια ρίχνουμε τη σταφίδα και το καρύδι και αναμειγνύουμε με μια σπάτουλα.
Ρίχνουμε το μείγμα σε βουτυρωμένο ταψί. Προσέχουμε το ταψί μας να είναι τέτοιο που να γίνει αρκετά ψηλή η φανουρόπιτα ανάλογα με την ποσότητα. Ψήνουμε στους 180 βαθμούς για 45 λεπτά παρακολουθώντας το ψήσιμο. Οταν ψηθεί αφήνουμε να κρυώσει και πασπαλίζουμε με άχνη ζάχαρη.
Την κόβουμε σε μικρά τετράγωνα κομμάτια.


ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !!!

Δευτέρα 29 Απριλίου 2013

Παραβολές και ύμνοι της Μεγάλης Δευτέρας


Γράφει η κ. Σοφία Μούτσου - τ. Δήμαρχος Στυρέων

Την Μεγάλη Δευτέρα το βράδυ τελείται ο όρθρος της Μεγάλης Τρίτης και μνημονεύουμε δύο παραβολές του Κυρίου, την παραβολή των Δέκα Παρθένων και αυτή των Ταλάντων. Και οι δύο συμβολίζουν τις αρετές που πρέπει να καλλιεργεί ο χριστιανός.
Παραβολή των 10 Παρθένων : 
Δέκα παρθένες βγήκαν να υποδεχθούν τον Νυμφίο κάποιο βράδυ. Κρατούσαν και οι δέκα από ένα λυχνάρι, όμως μόνο οι πέντε από αυτές είχαν φροντίσει να πάρουν και επιπλέον λάδι, σε περίπτωση που τους χρειαστεί. Αυτές οι πέντε ήταν οι σώφρονες, οι γνωστικές δηλαδή. Ο Νυμφίος άργησε όμως να έρθει και οι δέκα παρθένες κοιμήθηκαν. Αργά την νύχτα, μια φωνή ακούστηκε να λέει: «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός». Τότε αυτές ξύπνησαν και έτρεξαν για να προϋπαντήσουν τον Νυμφίο. Στα λυχνάρια όμως το λάδι είχε καεί. Οι πέντε γνωστικές παρθένες, έβαλαν το επιπλέον λάδι που είχαν προβλέψει να πάρουν μαζί τους και πήγαν να Τον συναντήσουν. Οι υπόλοιπες πέντε όμως, οι Μωρές, οι άμυαλες δηλαδή, έχασαν την ευκαιρία αφού τα λυχνάρια τους ήταν σβηστά. Έτσι είναι, είπε ο Ιησούς, και η Βασιλεία των Ουρανών. Όποιος φροντίσει από πριν για την ψυχή του θα εισέλθει στο Βασίλειο του Νυμφίου.

Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός...

Παραβολή των Ταλάντων: 
Κάποτε ένας άρχοντας θα πήγαινε ένα μακρινό ταξίδι. Πριν φύγει κάλεσε τους τρεις υπηρέτες του και τους έδωσε μερικά Τάλαντα, χρήματα δηλαδή. Στον πρώτο υπηρέτη έδωσε πέντε τάλαντα. Στον δεύτερο έδωσε δύο ενώ στον τρίτο έδωσε ένα τάλαντο. Όταν γύρισε από το ταξίδι, κάλεσε ξανά τους υπηρέτες του και ζήτησε να του πουν τι είχαν κάνει με τα χρήματα που τους είχε δώσει. Ο πρώτος μετά από σκληρή εργασία είχε καταφέρει να διπλασιάσει το αρχικό ποσόν, και επέστρεψε στον κύριο του δέκα τάλαντα. Το ίδιο είχε κάνει και ο δεύτερος και έτσι κατάφερε να επιστρέψει τέσσερα τάλαντα. Ο τρίτος όλο το διάστημα της απουσίας του κυρίου του, δεν εργάστηκε καθόλου. Και όχι μόνο αυτό αλλά ένιωθε και αδικημένος επειδή είχε πάρει μόνο ένα τάλαντο. Έτσι επιστρέφοντας αυτό το τάλαντο κατηγόρησε τον άρχοντα, για την αδικία που είχε υποστεί. Ο άρχοντας τότε πήρε αυτό το τάλαντο και το έδωσε στον πρώτο μαζί με τα άλλα δέκα. Με την παραβολή αυτή, ο Ιησούς δίδαξε ότι οι άνθρωποι πρέπει να καλλιεργούν τα χαρίσματα που τους δίνει ο Θεός, όχι μόνο για το δικό τους καλό αλλά και για το καλό του συνόλου.


Ιδού ο Νυμφίος έρχεται - Μητρόπολη Αθηνών 
πρωτοψάλτης Περιστέρης

Κυριακή 28 Απριλίου 2013

Κυριακή των Βαϊων, συμβολισμοί της ορθόδοξης εκκλησίας και κατάλυση της νηστείας.


Γράφει η κ. Σοφία Μούτσου - τ. Δήμαρχος Στυρέων


Σήμερα Κυριακή των Βαϊων ξεκινά ουσιαστικά η Μεγάλη Εβδομάδα. Ξεκινούν τα Αγια Πάθη του Χριστού και οι χριστιανοί προετοιμάζονται ψυχικά και σωματικά μέσα από τις ακολουθίες της εκκλησίας, τη νηστεία και την προσευχή να φθάσουν στην κορύφωση των ημερών αυτών, την Ανάσταση.
Σύμφωνα με την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας οι μέρες αυτές είναι για τους πιστούς μια πνευματική ανάβαση με στόχο μέσα από τη συμμετοχή στο Θείο Πάθος να φθάσουν στην ψυχική ανάσταση.

Η Βαϊφόρος 
Η Κυριακή των Βαϊων μνημονεύει την θριαμβευτική είσοδο του Ιησού από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα "επί πώλου όνου" όπου το πλήθος τον υποδέχθηκε "μετά βαϊων και κλάδων" δηλαδή κλαδιά φοινίκων και δάφνης φωνάζοντας "Ωσαννά ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ"και σε ανάμνηση αυτού προσφέρονται σήμερα στην εκκλησία τα "βάγια" τα οποία στην παράδοσή μας συμβολίζουν την εορταστική ατμόσφαιρα και τη χαρά.
Ο Χριστός εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα «επί πώλον όνου». Πορεύεται και οι Ισραηλίτες τον υποδέχονται με τιμές ως Βασιλιά. Εκείνος δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις τιμές, δεν περιορίζεται στο πανηγύρι, στην πρόσκαιρη δόξα, αλλά προχωρεί στο σταυρό και την Ανάσταση.
Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος του μαρτυρίου στην επίγεια ζωή του Κυρίου. Σε λίγες ημέρες θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει το θάνατο και να χαρίσει τη ζωή.
Παραδοσιακά τα βάγια που παίρνουν οι πιστοί από τις εκκλησίες φυλάσσονταν στο σπίτι και τα χρησιμοποιούσαν άλλοτε για την προστασία από διάφορες ασθένειες (τα έκαιγαν ως λιβάνι) είτε για να φέρουν κάρπισμα των χωραφιών και ευγονία στις νεόνυμφες γυναίκες.
Από σήμερα το βράδυ αρχίζει η Ακολουθία του Νυμφίου και καθημερινά παρακολουθούμε στις βραδυνές Ακολουθίες τον όρθρο της ημέρας που ακολουθεί.
Το περίφημο τροπάριο "Τον Νυμφώνα σου βλέπω Σωτήρ μου" είναι γνωστό σε όλους και ψάλλεται τις τρείς πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας από την Κυριακή των Βαϊων, δηλαδή τον Ορθρο της Μεγάλης Δευτέρας μέχρι τον Ορθρο της Μεγάλης Τετάρτης". Ο Ιησούς ως νυμφίος (γαμπρός) εισέρχεται εις τον οίκον όπου τελείται ο γάμος και ακολουθεί στον Ορθρο της Μεγάλης Τρίτης η παραβολή των 10 παρθένων για την οποία θα μιλήσουμε αύριο.


Σήμερα Κυριακή των Βαϊων η Εκκλησία στον Ορθρο της Μεγάλης Δευτέρας μνημονεύει δύο σημαντικές παραβολές με ιδιαίτερο πνευματικό νόημα. Πρόκειται για την παραβολή του "Ιωσήφ του Παγκάλου" (πάγκαλος = παν + καλός) που προεικονίζει τον Ιησού Χριστό και την παραβολή της "ξηρανθείσης συκής" που συμβολίζει την έλλειψει πνευματικών καρπών.

Ας δούμε πιο αναλυτικά τις παραβολές αυτές, την ιστορία και τον συμβολισμό τους.
Οσα αναφέρονται εδώ έχουν ληφθεί από τον Ορθόδοξο Συναξαριστή για την πιστότητα των θεολογικών θεμάτων.
Γράφει λοιπόν ο Ορθόδοξος Συναξαριστής για τον Ορθρο της Μεγάλης Δευτέρας :

Ο πάγκαλος Ιωσήφ ρίπτεται υπό των αδελφών εις λάκον
Από τη σημερινή μέρα ξεκινούν τα άγια Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Τύπος του Κυρίου μας Ιησού είναι ο πάγκαλος Ιωσήφ που σήμερα επιτελούμε την ανάμνησή του.
Ήταν ο μικρότερος γιός του Πατριάρχη Ιακώβ και ο πιο αγαπητός. Όμως φθονήθηκε από τα αδέλφια του και αρχικά τον έρριξαν σ' ένα βαθύ λάκκο και εξαπάτησαν το πατέρα τους χρησιμοποιώντας ένα ματωμένο ρούχο ότι δήθεν τον κατασπάραξε κάποιο θηρίο. Στη συνέχεια τον πούλησαν για τριάντα αργύρια σε εμπόρους, οι οποίοι τον ξαναπούλησαν στον αρχιμάργειρα του βασιλιά της Αιγύπτου, τον Πετεφρή. Ο Ιωσήφ ήταν πανέμορφος και τον ερωτεύθηκε η γυναίκα του Πετεφρή, που θέλησε να τον παρασύρει σε ανήθικη πράξη βιαίως. Μόλις εκείνη έπιασε τον Ιωσήφ, εκείνος άφησε στα χέρια της το χιτώνα του και έφυγε. Εκείνη από το θυμό της τον συκοφάντησε στο σύζυγό της, ότι δήθεν αυτός επιτέθηκε εναντίον της με ανήθικους σκοπούς. Ο Πετεφρής την πίστευσε και φυλάκισε τον Ιωσήφ.
Κάποτε όμως ο Φαραώ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου, είδε ένα παράξενο όνειρο και ζήτησε έναν εξηγητή. Με το φωτισμό του Θεού, μόνο ο Ιωσήφ μπόρεσε να το εξηγήσει. Ότι θα έλθουν στη χώρα του επτά χρόνια ευφορίας και επτά ακαρπίας και πείνας. Ενθουσιάσθηκε ο Φαραώ από τη σοφία του και τον έκανε γενικό άρχοντα, σαν πρωθυπουργό. Ο Ιωσήφ διαχειρίσθηκε άριστα την εξουσία και φρόντισε στα δύσκολα χρόνια της πείνας όλο το λαό. Με αφορμή τη διανομή του σιταριού, φανερώθηκαν τ' αδέλφια του που τον είχαν φθονήσει. Εκείνος δεν τους κράτησε κακία, αντίθετα τα προσκάλεσε μόνιμα στην Αίγυπτο μαζί με τους γονείς.
Αυτός λοιπόν αποτελεί προεικόνι
ση του Χριστού, διότι και Αυτός, αγαπητός γιός του Πατέρα, φθονήθηκε από τους ομοφύλους Του Ιουδαίους, πουλήθηκε από το μαθητή Του για τριάντα αργύρια και κλείσθηκε στο σκοτεινό λάκκο, τον τάφο.

Επίσης, σήμερα μνημονεύουμε και την άκαρπο συκή, την οποία καταράσθηκε ο Κύριος και ξεράθηκε αμέσως. Συμβολίζει τόσο τη Συναγωγή των Εβραίων, η οποία δεν είχε πνευματικούς καρπούς, όσο και κάθε άνθρωπο που στερείται πνευματικών καρπών, αρετών. Έδειξε ο Κύριος τη δύναμή Του στο άψυχο δένδρο και ποτέ πάνω σε άνθρωπο, για να δείξει ότι δεν έχει μόνο δύναμη να ευεργετεί, αλλά και να τιμωρεί.
Η υμνογραφία αναφέρεται σήμερα στα δύο παραπάνω θέματα, αλλά και επί πλέον στο θέμα της πορείας του Κυρίου προς το Πάθος. Από το τροπάριο: «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται...» οι ακολουθίες της Μ. Δευτέρας έως Τετάρτης λέγονται και «Ακολουθίες του Νυμφίου».




Σήμερα Κυριακή των Βαϊων, παρότι βρισκόμαστε στην καρδιά της Μεγάλης Σαρακοστής, γίνεται "κατάλυσις" της νηστείας και τρώμε ψάρι.

Σάββατο 27 Απριλίου 2013

"Λαζαράκια" για το Σάββατο του Λαζάρου ένα παλιό έθιμο της Εύβοιας


Γράφει η κ. Σοφία Μούτσου - τ. Δήμαρχος Στυρέων

Από σήμερα Σάββατο του Λαράζου μπαίνουμε και επίσημα πιά στην βδομάδα του Πάσχα.
Η Εύβοια έχει πολλά και ωραία έθιμα για τη γιορταστική αυτή περίοδο. Ενα από αυτά είναι τα λεγόμενα Λαζαράκια που γίνεται σε αρκετά μέρη και κυρίως στη Βόρεια Εύβοια με αντίστοιχο τραγουδάκι σαν κάλαντα
Τα κορίτσια, πριν από τη Μ. Εβδομάδα, παίρνουν δυο ξύλα, τα δένουν σταυρωτά και πάνω με διάφορα κουρέλια σχηματίζουν το Λαζαράκι, μια μεγάλη κούκλα, με τα χέρια τεντωμένα. Μετά ντύνουν την κούκλα με ένα μωρουδίστικο φορεματάκι. Την παραμονή του Λαζάρου, κρατώντας στο ένα χέρι ένα καλαθάκι με αγριολούλουδα και στο άλλο την κούκλα, πηγαίνουν στα σπίτια και λένε τον «Λάζαρο» δηλαδή πασχαλιάτικα κάλαντα που παραθέτουμε εδώ μαζί με τη σχηματική παράσταση της κούκλας που λέγεται Λαζαράκι. Η αμοιβή των κοριτσιών από τους νοικοκυραίους των σπιτιών που επισκέπτονται είναι αυγά που το βάφουν και το τσουγκρίζουν την Ανάσταση.
"Ξύπνα Λάζαρη κι μην κοιμάσι
Τώρα μέρα σου, τώρα χαρά σου
τώρα που 'ρθαμι στην αφεντιά σου
τα κουτάκια σας αυγά γεννούνι
κι οι φουλίτσες σας δεν τα χωρούνι
δώστι μας κι μας να τα χαρούμι
Δώ μου αφέντη μου λίγου νεράκι
που'ν τα χ'λάκια μου πικρό φαρμάκι"


Να όμως και η συνταγή για τα Λαζαράκια που φτιάχνονται από ζυμάρι το Σάββατο του Λαζάρου και τρώγονται όπως τα πασχαλινά κουλουράκια.


Λαζαράκια Πασχαλινά

ΥΛΙΚΑ
2 φλιτζάνια χλιαρό νερό
1 φακελάκι ξερή μαγιά
1 κιλό αλεύρι
1 φλιτζάνι γάλα ζεστό
περίπου 150 γρ. ζάχαρη
1 κουταλιά κανέλα
1 κουταλάκι αλάτι
λίγο γλυκάνισο
περίπου 3 κουταλιές λάδι
καρύδια ολόκληραΕκτέλεση

Ετοιμάζουμε το προζύμι από το προηγούμενο βράδυ ως εξής:
διαλύουμε τη μαγιά σε λίγο χλιαρό νερό και ανακατεύουμε με ενάμισι φλιτζάνι αλεύρι.
Το αφήνουμε σκεπασμένο.
Κοσκινίζουμε το αλεύρι και το βάζουμε σε μία λεκάνη.
Κάνουμε μία λακκούβα στη μέση και ρίχνουμε όλα τα υλικά (μαζί και το προζύμι).
Ζυμώνουμε μέχρι να γίνει η ζύμη μαλακή χωρίς να κολλάει.
Παίρνουμε μικρά κομμάτια ζύμης και τα πλάθουμε σε σχήμα κορδονιού.
Βάζουμε ένα καρύδι στο κέντρο και διπλώνουμε τα δύο άκρα του κορδονιού,
στριβοντάς τα μεταξύ τους.
Παίρνουμε λίγη ζύμη, πλάθουμε μικρά κορδόνια και
τα βάζουμε ανά δύο σε σχήμα σταυρού πάνω σε κάθε καρύδι.
Ψήνουμε στους 200 βαθμούς Κελσίου για 20 λεπτά περίπου.ΛαζαράκιαΥλικά
2 κιλά αλεύρι
1/2 φλιτζάνι ζάχαρη
2 φακελάκια μαγιά
1 κουταλιά κοφτή αλάτι
10 γαρίφαλα
1 κουταλάκι μαστίχα κοπανισμένη
2 μοσχοκάρυδα
λίγη κανέλα
1 1/2 φλιτζάνι τσαγιού λάδι
1/2 κιλό σουσάμι άσπρο ζεματισμένο
1 κουταλιά σουσάμι μαύρο
γλυκάνισο
κύμινο

Εκτέλεση
Ανακατεύουμε τη μαγιά, μία κουταλιά ζάχαρη και 1 φλιτζάνι νερό.
Αφήνουμε το μίγμα να φουσκώσει.
Σε λεκάνη ανακατεύουμε όλα τα στερεά υλικά μαζί και το μίγμα.
Προσθέτουμε χλιαρό νερό όσο χρειάζεται, μέχρι να γίνει η ζύμη
ελαστική χωρίς να κολλάει.
Παίρνουμε κομμάτια ζύμης και πλάθουμε φρατζολάκια για τους Λαζάρους.
Τα βουτάμε στο σουσάμι και τα ξαναπλάθουμε.
Διακοσμούμε με αμύγδαλα ή καρύδια.
Σκεπάζουμε και αφήνουμε τα Λαζαράκια λίγη ώρα.
Ψήνουμε στους 180 βαθμούς 20-30 λεπτά μέχρι να ροδίσουν.

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ



Δευτέρα 18 Μαρτίου 2013

Φτιάχνουμε χαρταετό;


Από την κ. Σοφία Μούτσου - τ. Δήμαρχο Στυρέων




Τι χρειαζόμαστε :
• Τρεις βέργες ή καλάμι 
ή κάποιο άλλο ελαφρύ ξύλο
• Σπάγκος
• Κόλλα
• Χαρτί γλασέ σε χρώμα της αρεσκείας σας 
ή πολύ λεπτό νάιλον
• Λεπτό σύρμα
• Ταινία κολλητική
• Χρωματιστά χαρτιά ή εφημερίδες για την ουρά


Πώς τον φτιάχνουμε :
Παίρνουμε τα τρία ξύλα όπως βλέπουμε στο παραπάνω σχήμα και τα κόβουμε όλα στο ίδιο μήκος (60 – 80 εκατοστά). Τα δένουμε με τον σπάγκο στο κέντρο πολύ σφιχτά μεταξύ τους (το ένα πάνω στο άλλο). Αφήνουμε περίπου μισό μέτρο σπάγκο να κρέμεται.
Στην άκρη του ενός ξύλου δένουμε σφιχτά το συρματάκι (εάν δεν έχετε χρησιμοποιήστε σπάγκο).Το περνάμε περιμετρικά στο σκελετό του χαρταετού δένοντας το σφιχτά γύρω από κάθε ξυλαράκι, σε μια εγκοπή που θα κάνουμε με ένα μαχαιράκι.

Πρέπει να προσέξουμε καθώς θα δένουμε το σύρμα να διατηρούνται ίσες αποστάσεις 
ανάμεσα στα ξύλα ώστε στο τέλος να έχουμε ένα κανονικό εξάγωνο.
Βάζουμε τον σκελετό πάνω στο χαρτί ή στο πλαστικό και το κόβουμε γύρω γύρω στην 
περίμετρο του εξαγώνου αφήνοντας ένα περιθώριο ως 5 εκατοστά.

Εδώ ήρθε η ώρα να βάλετε το δικό σας στίγμα στον χαρταετό. Μπορείτε να κολλήσετε 
ή να ζωγραφίσετε ότι επιθυμείτε, αρκεί να μην τον βαρύνετε πολύ…
Αφού τον διακοσμήσουμε βάζουμε ξανά τον σκελετό πάνω στο χαρτί και διπλώνουμε 
τα περιθώρια προς τα μέσα «αγκαλιάζοντας) το σύρμα σαν στρίφωμα. 
Το κολλάμε με κόλλα ή ταινία.


Σε δύο άκρα (β, γ) στερεώνουμε σπάγκο ώστε να δέσουμε στην μέση του την ουρά. 
Εδώ χρειάζεται λίγη προσοχή ώστε αβ=αγ=γδ=βδ.
Η ουρά πρέπει να είναι τουλάχιστον 4 φορές μεγαλύτερη από το μήκος του χαρταετού 
έτσι ώστε ο χαρταετός μας να μπορεί να πετάει τέλεια.


Την ουρά θα την φτιάξετε από εφημερίδες ή χρωματιστά χαρτιά μήκους 
περίπου 20 εκ. και θα τα δέσετε στον σπάγκο σε απόσταση 20 εκ. το ένα από το άλλο.

Στα απέναντι άκρα από αυτά που δέσαμε την ουρά μας (ε, ζ) θα δέσουμε τα ζύγια. Εδώ χρειάζεται προσοχή γιατί είναι το σημαντικότερο κομμάτι του αετού μας. Θα δέσουμε 2 κομμάτια σπάγκο στα άκρα ε & ζ και το καθένα θα ενωθεί με τον σπάγκο που αφήσαμε να κρέμεται στο κέντρο του αετού. Τα ζύγια πρέπει να σχηματίζουν ένα ισοσκελές τρίγωνο.

Στο σημείο της ένωσης δένουμε την καλούμπα μας.

Είστε έτοιμοι να αμολήσετε καλούμπα. 
Καλές πτήσεις και μην ξεχνάτε να μείνετε μακριά από τα σύρματα της Δ.Ε.Η…

Κυριακή 17 Μαρτίου 2013

Απόκριες στη Σκύρο : Ο Γέρος και η Κορέλα


αναδημοσίευση από τη σελίδα του Μουσείου Φαλτάιτς στη Σκύρο
http://www.faltaits.gr/news/apokria.htm

Σκυριανή Αποκριά

από το Μάνο Φαλτάϊτς

Ένα μέγιστο ιστορικοθρησκευτικό μνημείο
από τη λατρεία του Κρόνου,
που ζει και βασιλεύει στις μέρες μας.

Η Σκύρος θεματοφύλακας
πανάρχαιων θρησκευτικών τελετουργιών.

Το άλυτο μέχρι σήμερα πρόβλημα της προέλευσης
και σημασίας του καρναβαλιού,
παίρνει ιστορικές διαστάσεις
και λύνεται ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια
της πρωτοϊστορίας μας.


    Οι Σκυριανές αποκριές, οργανώνονται και γιορτάζονται με τριπλό χαρακτήρα και περιεχόμενο.
    Το ένα σκέλος καλύπτουν οι παραδοσιακές εκδηλώσεις των μεταμφιεσμένων σε “Γέρους”, “Κορέλες” και “Φράγκους” που καθιστούν το Σκυριανό καρναβάλι ένα από τα περισσότερο εντυπωσιακά και ενδιαφέροντα της χώρας από άποψη ενδυματολογική, λαογραφική, ιστορική, εθνολογική και θρησκειολογική επειδή διατηρεί πολλά από τα τυπικά στοιχεία του αρχέγονου καρναβαλιού, τόσο στις μεταμφιέσεις των εορταστών όσο και στο τυπικό της διεξαγωγής και στις ονομασίες των πρωταγωνιστών του, παρά την παραφθορά που έχουν υποστεί με το πέρασμα των αιώνων.
   Το δεύτερο σκέλος, εξίσου αξιόλογο και ενδιαφέρον με το πρώτο αν και τελείως διαφορετικό, αποτελούν οι πρόχειρες υπαίθριες θεατρικές παραστάσεις και απαγγελίες σατυρικών στίχων από ερασιτέχνες ποιητές και ηθοποιούς. Οι σατυρικές αυτές παραστάσεις μας οδηγούν κατευθείαν στις ρίζες της Σάτιρας, όνομα προερχόμενο απ τον ίδιο τον Σάτυρο, τον τοτεμικό θεοποιημένο Τράγο γνωστό και με τα ονόματα Κρόνο και Πάνα στους Έλληνες και Σατούρνους στους Ρωμαίους, το μεγάλο θεό της πριν απ’ το Δωδεκάθεο εποχής.
    Το τρίτο μέρος  είναι η Καθαρά Δευτέρα, η μεγαλύτερη λαϊκή εορτή των Σκυριανών που αποτελεί και το πανηγυρικό κλείσιμο της  πανάρχαιας γιορτής του Τριώδιου.
Όλο τούτο το θαυμάσιο εορταστικό και τελετουργικό τρίπτυχο, στο οποίο συμμετέχει το σύνολο των Σκυριανών, συνθέτει το ΤΡΙΩΔΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ.
   Το Τριώδι της Σκύρου, όπως θεωρώ πως είναι σωστότερο να ονομάζεται αυτή η τρισυπόστατη, παλλαϊκή εορτή κι όπως την αποκαλούνε ακόμα οι παλαιότεροι Σκυριανοί, είναι γνήσιο κατάλοιπο της πανάρχαιας λατρείας του Κρόνου. Οι εκδηλώσεις που γίνονται σήμερα δεν είναι παρά επιβίωση των αρχαιότατων τελετουργιών, γνωστών με τα ονόματα Κρόνια για τους Έλληνες και Σατουρνάλια για τους Ρωμαίους.
  Τριώδι, Τραγώδιο και Τραγωδία, δεν είναι παρά ωδή στον Τράγο, τον μεγάλο γνωστό μας τραγόμορφο και τραγοπόδαρο τοτεμικό θεό Πάνα, γνωστό και με το όνομα Κρόνος και Σατούρνους ή Σάτυρος που κυριαρχούσε επί αιώνες και χιλιετίες, στην πριν τη Δωδεκάθεο εποχή.
   Η λέξη Τριώδι ή Τριώδιον, αν και επισήμως ετυμολογείται ότι σημαίνει τρεις ωδές, εν τούτοις, ηχητικά μοιάζει πολύ με το τραώδιο, τραγώδιο, τραγούδι και κατ’ επέκταση με την τραγωδία. Επειδή το τριώδι εννοιολογικά ταυτίζεται με τις αποκριές και εφ’ όσον αυτές συνδέονται τόσο πολύ με τον τράγο, το Τριώδι ή Τριώδιο θεωρώ πως είναι πολύ πιθανό να ταυτίζεται με το τραγώδιο, την ωδή προς τον τράγο, απ’ την οποία προέρχεται η τραγωδία.


ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ ΓΕΡΟΥ ΚΟΡΕΛΑΣ

Από την αρχή του Τριώδιου, με έξαρση κατά τις εβδομάδες της Κρεοφάγου και της Τυρινής, ένα περίεργο θέαμα συναντά κανείς καθημερινά στον κεντρικό δρόμο της αγοράς και στα σοκάκια της χώρας της Σκύρου.
  Όμιλοι μεταμφιεσμένων, από 3 έως 5 συνήθως άτομα, περιέρχονται στο χωριό, δίνοντας με την παρουσία τους έναν τόνο χαράς και μυστηριακού μεγαλείου, ιδιόμορφο, που στις μέρες μας, μονάχα στη Σκύρο συναντιέται.
  Πρόκειται για τους πρωταγωνιστές του σκυριανού καρναβαλιού, που σε κανένα άλλο μέρος της Ελλάδας δεν γιορτάζεται με τόση ζωντάνια, τόσο μεγάλη συμμετοχή του λαού και πουθενά αλλού δεν παρουσιάζει τόσο ξεχωριστό ενδιαφέρον, εξαιτίας της μυστηριακής μεταμφίεσης των εορταστών.
  Ο όμιλος αποτελείται βασικά από τρεις τύπους μεταμφιεσμένων:
   Ο κορυφαίος του ομίλου, ονομαζόμενος “Γέρος”, είναι ντυμένος στο πάνω του μέρος με μαλλιαρή μαύρη κάπα, ίδια με προβιά τράγου, φορτωμένος στη μέση του με 50-80 κουδούνια του κοπαδιού, και στο πρόσωπο φοράει μάσκα από προβιά μικρού γιδιού.
  Από τη μέση και κάτω φορεί το τσοπάνικο πανωβράκι, τις τροχαδόκαλτσες και στα πόδια του τα υποδήματα των Σκυριανών χωρικών, τα παραδοσιακά "τροχάδια".
  Προχωρεί με ρυθμικούς βηματισμούς, κρατώντας στο χέρι του το τσοπάνικο στραβοράβδι και κουνώντας τη μέση του, έτσι ώστε τα κουδούνια, που είναι περασμένα σ αυτή να δίνουν ήχους φοβερούς, αλλά ρυθμικούς και εναλλασσόμενους. Κατά διαστήματα στέκεται, και τότε το κούνημα του κορμιού του είναι διαφορετικό, όπως και οι ήχοι των κουδουνιών.
  Ο “Γέρος”, όπως λέγεται αυτός ο μεταμφιεσμένος που είναι η κυρίαρχη μορφή του Τριώδιου, συνοδεύεται συνήθως από άλλο νέο, ντυμένο με σκυριανή γυναικεία φορεσιά, αλλά με τροχαδόκαλτσες και τροχάδια ενώ το πρόσωπό του είναι σκεπασμένο με μάσκα ίδια με του " Γέρου", από τομάρι μικρού κατσικιού. Αυτός ονομάζεται “Κορέλα” και κρατάει στο χέρι ένα μαντήλι, που το κουνά χορεύοντας γύρω από το “Γέρο”, όταν τούτος προχωρά ή στέκεται και τραγουδά τον ξεχωριστό αποκριάτικο σκοπό που έχει το όνομα της (της Κορέλας), όταν ο Γέρος στέκεται για να ξεκουραστεί, σείοντας πάντοτε τα κουδούνια του. Κορέλα είναι η κορούλα, η κόρη.
    Ο “Φράγκος”, το τρίτο μέλος του ομίλου, είναι πρόσωπο κωμικό: φορά ευρωπαϊκό παντελόνι, μάσκα τυχαία, έχει ένα μεγάλο κουδούνι στο πίσω μέρος της μέσης του, κρατά ένα κοχύλι στο χέρι, το γνωστό στους ναυτικούς σαν “μπουρού” το οποίο φυσά διαρκώς και κουνιέται ασταμάτητα πειράζοντας τους θεατές που στέκουν από τη μια κι απ’ την άλλη πλευρά των δρόμων, παρακολουθώντας το θέαμα.
    Όταν η ομάδα του Γέρου, της Κορέλας και του Φράγκου περιέλθει στους δρόμους και τελειώσει τις επισκέψεις της στα συγγενικά και φιλικά σπίτια, όπου πηγαίνει για να ξεκουραστεί και να κεραστεί, ανεβαίνει πάντα στο μοναστήρι του Αγίου Γεώργιου. Εκεί, αφού προσκυνήσει την εικόνα του πολιούχου του νησιού, χτυπά χαρούμενα την καμπάνα της εκκλησιάς του θέτοντας έτσι, πανηγυρικά και επίσημα τέρμα στη διασκέδαση. Ύστερα, ο καθένας γυρνά στο σπίτι του και αφού βγάλει τα ρούχα του μασκαρέματος, κάθεται στο οικογενειακό τραπέζι που τον περιμένει.
  Τα παιδιά γιόρταζαν ως πριν λίγα χρόνια ακόμα με τον δικό τους τρόπο, έχοντας ξεχωριστή αμφίεση. Ξερίζωναν το φυτό “καρώνα”, κατόπιν έδεναν τα φύλλα του με λεπτό σκοινί και περιζώνονταν μ’ αυτά, αντί για κουδούνια, κρατώντας στο χέρι τους το όμοιο με κέρατο βλαστάρι του φυτού. Άλλα πάλι φορούσαν στη μέση τους κέρατα που φρόντιζαν να τα μαζεύουν από πριν. Τα τελευταία όμως χρόνια και τα μικρά παιδιά συμμετέχουν ισότιμα μαζί με τους μεγάλους στις εορτές, ντυμένα κι αυτά με τον ίδιο πανομοιότυπο τρόπο.
  Παλαιότερα, εκτός από τα τρία αυτά μεταμφιεσμένα πρόσωπα, άλλοι νέοι της Σκύρου ντύνονταν “Νυφάδες”, που σε αντίθεση με όσους αναφέραμε προηγουμένως, οι εκδηλώσεις τους ήταν κόσμιες και αθόρυβες. Οι “Νυφάδες”, όπως και ένας άλλος προσωπιδοφόρος με φουστανέλα, επάργυρα πιστόλια και σπαθί, καλούμενος “Γιανίτσαρης”, δεν έχουν επιβιώσει στις μέρες μας γι’ αυτό και δεν θα ασχοληθούμε μαζί τους.
  Αυτές είναι οι κύριες ιδιομορφίες του Σκυριανού καρναβαλιού. Κατά τα άλλα, γιορτάζεται όπως και στα λοιπά μέρη της Ελλάδας ομαδικά, με κρεοφαγία, μακαρονοφαγία και οινοποσία.


ΛΑΪΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΣΑΤΙΡΑ

Να μαζευτούμ’ όλοι μαζί
τώρα τα καρναβάλια,
για να τα πούμε καθαρά,
του καθ’ ενός τα χάλια...

Οι Θεατρικοί Όμιλοι και σατυρικές απαγγελίες
  Υπάρχει παράδοση παλαιά, κάθε χρόνο, την περίοδο των απόκρεω και μέσα στα πλαίσια του εορτασμού τους να δίνονται ξεχωριστές παραστάσεις και να απαγγέλλονται σατυρικά ποιήματα ή να διαβάζονται, σπανιότερα όμως, πεζά κείμενα. Για το είδος αυτό των αποκριάτικων εκδηλώσεων δεν έχουμε πληροφορίες ως προς τους περασμένους αιώνες. Πάντως, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι από τις αρχές του 1900 οργανώνονταν και σημείωναν μεγάλη επιτυχία, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το έθιμο έχει μακρύτερες χρονικές ρίζες και θα υπήρχε και παλαιότερα στη Σκύρο.
  Από πλευράς οργάνωσης, η αποκριάτικη σάτιρα εκφράζεται με δύο τρόπους:
  -Από ομίλους σε στυλ θιάσου και 
  -Από μεμονωμένους ρήτορες και ποιητές.


Οι Θεατρικοί Θίασοι
  Οι θεατρικοί όμιλοι είναι πρόχειροι και προσωρινοί. Εμφανίζονται μόνο τις αποκριές και σε καμιά άλλη περίπτωση. Οι αμφιέσεις των “ηθοποιών” (οι ηθοποιοί λέγονται “γινωμένοι” όπως ονομάζονται και όλοι γενικώς οι μεταμφιεζόμενοι στο καρναβάλι)  είναι πρόχειρες κι αυτές, αντίθετα από τις φορεσιές του “Γέρου” και της “Κορέλας” που είναι τελετουργικά τυπικές και φυλάγονται όλο το χρόνο με ξεχωριστή επιμέλεια στα μπαούλα για να διατηρούνται καθαρές και καινούριες. Δεν δίνουν την παράσταση σε σκηνή και κλειστό χώρο. Παρουσιάζουν τα “σκέτς” τους σε διάφορα σημεία- πλατώματα της αγοράς και σπανιότερα στην πλατεία.
 Αποτελούνται συνήθως από 3 έως 5 ή 6  πρόσωπα.
  Την ίδια χρονιά μπορούν να εμφανιστούν περισσότεροι όμιλοι που καθένας παρουσιάζει διαφορετικά θέματα ή κοινά γεγονότα αλλά με το δικό του πρίσμα και έχει δικούς του θαυμαστές. Δίνουν 2 ή και 3 παραστάσεις σε ανάλογα σημεία της αγοράς. Ο διάλογος γίνεται συνήθως σε έμμετρους στίχους. Δεν υπάρχουν μόνιμα αποκριάτικα έργα για να επαναλαμβάνονται.
Κάθε χρόνο γράφονται και παίζονται νέα, επειδή πέρα από την ποιότητα των στίχων και την ικανότητα των εκτελεστών αυτό που βαραίνει στην αξιολόγησή τους είναι η επιλογή επίκαιρων και καυτών θεμάτων.

Η απαγγελλόμενη Σάτιρα
  Η δεύτερη μορφή παρουσίασης της αποκριάτικης φιλολογίας είναι η απαγγελία της έμμετρης σάτιρας.  Στην περίπτωση αυτή δεν έχουμε περισσότερα πρόσωπα που να αποτελούν θεατρικό όμιλο αλλά οι στίχοι απαγγέλλονται από έναν “γινωμένο” που συνήθως είναι ο ίδιος ο ποιητής, άλλοτε ένας “ειδικός εκτελεστής” που πήρε την “εντολή” και την άδεια και εκπαιδεύτηκε ανάλογα από το συγγραφέα για να παρουσιάσει τους στίχους του. Το περιεχόμενο είναι και εδώ παρόμοιο με του θεατρικού κειμένου. Παρουσίαση των γεγονότων της χρονιάς από την εύθυμή τους πλευρά, σατυρίαση προσώπων, ομάδων και καταστάσεων.
  Οι οργανωτές των λαϊκών αυτών παραστάσεων, που τις παρακολουθούν με πολύ ενδιαφέρον όλοι οι Σκυριανοί, προετοιμάζονται όλο το χρόνο συγκεντρώνοντας το σχετικό υλικό που το επεξεργάζονται με πολύ κέφι και ικανότητα. Το θεατρικό αυτό  σχήμα,  που συναντιέται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας και σε άλλες χώρες, προφανώς, έχει θεσμοθετημένη αρχικά την καταγωγή του.
  Θεωρώ πως η αρχική τους ονομασία ήταν Σχόλια, γιατί πράγματι περί σχολιασμού πρόκειται. Ο σχολιασμός, αφορούσε τα πάντα και τους πάντες, και αποτελούσε ένα επίφοβο, επικίνδυνο και αποτελεσματικό όπλο κοινωνικής κριτικής. Γι’ αυτό, μέχρι τις μέρες μας απευθύνονταν η απειλή σε άτομα που ξέφευγαν απ’ τα καθιερωμένα με επικίνδυνο τρόπο: “κάτσε καλά γιατί θ’ ακούσεις τα σκολιανά σου”. Αυτά τα σκολιανά δεν ήταν παρά οι σχολιασμοί, τα σχόλια, που λέγονταν από τους σκωπτικούς θιάσους του Τριωδίου.
    Πρέπει να πούμε εδώ ότι οι Σκυριανοί έχουν εξαιρετικά ανεπτυγμένο καλλιτεχνικό αισθητήριο και γούστο και είναι πολύ καλοί αλλά αυστηροί κριτές έτσι ώστε κάθε τι που παρουσιάζεται από τους ερασιτεχνικούς αυτούς θιάσους ή τους μεμονωμένους ηθοποιούς και αφηγητές, πρέπει να είναι καλογραμμένο και καλοπαιγμένο για να ικανοποιήσει τους πολυάριθμους ακροατές και θεατές. Γι’ αυτό , τα αποκριάτικα αυτά κείμενα είναι συνήθως εξαιρετικά και κατέχουν ξεχωριστή θέση όχι μόνο στη λαογραφία αλλά και στη σάτιρα και στην εν γένει λαϊκή λογοτεχνία του λαού μας.
  Επίσης, οι κοινωνιολογικές προεκτάσεις του θέματος είναι πολύ μεγάλες. Γιατί εδώ πρόκειται για μια θεσμοθετημένη απ’ τα πανάρχαια χρόνια διαδικασία κοινωνικής κριτικής,  που  με όπλο την σκωπτική κριτική,  πολεμούσε  τις αντικοινωνικές πλευρές κάθε άτομου της κοινωνίας.
Και η Τράτα έχει πανάρχαια την αρχική της καταγωγή.
  Τα τελευταία χρόνια έχει καταλήξει να εκπροσωπείται αυτή η αρχαιότατη θεατρική παράδοση, με το καλλιτεχνικό σχήμα της Τράτας. Μολονότι ο καλλιτεχνικός όμιλος της Τράτας είναι καινούριος, εν τούτοις στηρίζεται απολύτως στα πανάρχαια σχετικά καλλιτεχνικά σχήματα, που κατά τις μέρες των Κρονίων και Σατουρναλίων, παρουσίαζαν τις αντίστοιχες παραστάσεις τους εμπεδώνοντας έτσι τη Σάτιρα.
  Η Σάτιρα προέρχεται από το Σάτυρο. Και Σάτυρος ή Σατούρνους ήταν μια από τις ονομασίες του θεοποιημένου Τράγου, που λέγονταν επίσης και Κρόνος και Πάνας.
Οι Ρωμαίοι  τον έλεγαν τον μεγάλο ετούτο  Θεό,  τον πατέρα του Δία,   Σατούρνους.
Κι ας πούμε εδώ, πως και η ημέρα του Σαββάτου, ημέρα μεγίστη και ιερή,  ήταν αφιερωμένη στον Κρόνο η Σάτυρο, όπως μας βεβαιώνει η ονομασία του Σαββάτου στην Αγγλική,   που λέγεται Σάτερ- Νταίη. Ημέρα του Σάτυρου δηλαδή.
Ημέρα αφιερωμένη κι ανήκουσα στον μεγάλο Θεό Κρόνο η Σάτυρο.
Βλέπεται, πως  αυτά τα βασικά πράγματα, δεν ήταν καθόλου ως τώρα  εντοπισμένα και παράμεναν μπερδεμένα και στην πραγματικότητα περιθωριακά.
 Κι όμως, κι όμως. Μιλάμε για θεμελιακά αγκωνάρια του πανανθρώπινου πολιτισμού.
Τέλος πάντων.
 ΄Ήρθε ο καιρός τους να ερμηνευτούν και πάρουν τη θέση τους στην πραγματική ιστορία.
Όλη, λοιπόν, αυτή η θεατρική παράδοση, δεν είναι καινούργια, όπως  μπορεί και να φαίνεται.
 Πάει κι αυτή, μακριά μέσα στο χρόνο κι οι ρίζες της είναι σαφώς του Κρονίου Πολιτισμού.
Άλλωστε το λέει  κι η ίδια η λέξη Σάτιρα,  που προέρχεται απ τον Σάτυρο, που ταυτίζω με τον Κρόνο.


ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Στη Σκύρο υπάρχουν ειδικοί σκοποί και τραγούδια της αποκριάς. Ποτέ άλλοτε δεν λέγονται παρά μονάχα αυτές τις μέρες. Είναι σκοποί και τραγούδια, δεμένα με μια εποχή, μ’ ένα συγκεκριμένο σκοπό και γεγονός.
  Στη Σκύρο με την τόσο πλούσια και αρχαία μουσική παράδοση, αυτός ο προσδιορισμός και η σχέση δεν είναι μοναδική. Σκοποί και τραγούδια εορταστικών γεγονότων και εποχής, υπάρχουν, επίσης, ειδικά για την εορτή των Φώτων καθώς επίσης και για τονσυγκεκριμένα για την Πρωτομαγιά. Οι σκοποί αυτοί λέγονται “των Φώτων”, “του Μάη”, “ο Αποκριανές ή Αποκριάτικος”.
  Οι αποκριάτικοι σκοποί, λέγονται και της Κορέλας. Για τους σκοπούς αυτούς  υπάρχουν ειδικοί στίχοι, που προσδιορίζουν τη συγκεκριμένη γιορτή. Τα σκυριανά αποκριάτικα τραγούδια τραγουδιούνται στις εξής περι-πτώσεις:
  - Από την Κορέλα όταν ο Γέρος, κουρασμένος απ’ το βαρύ φορτίο των κουδουνιών και τις κοπιαστικές και δύσκολες κινήσεις που κάνει,  σταθεί περιοριζόμενος στο να κουνά με αργές κινήσεις τα κουδούνια του. Τότε η Κορέλα τραγουδά τον δικό της σκοπό. Ο σκοπός αυτός ονομάζεται της Κορέλας και είναι από τους χαρακτηριστικούς, παλιούς, σκυριανούς σκοπούς.
 - Αποκριάτικους σκοπούς τραγουδάνε οι Σκυριανοί στα εορταστικά τραπέζια αυτές τις μέρες και στα γλέντια τους, που μπορεί να κρατάνε σε μερικές συντροφιές και δυο και τρεις ακόμα μέρες. Τρώνε, πίνουν, μεθούνε και τραγουδούνε συνέχεια. Όποιον τον παίρνει ο ύπνος κλείνει τα μάτια του και κοιμάται επί τόπου. Ύστερα από λίγη ώρα, ξυπνά και ξαναρχίζει το τραγούδι, το φαγητό και το κρασί. Κι αυτό συνεχίζεται για μεγάλο διάστημα μέχρι δυο και τρεις μέρες ακόμα.
 Τα τραγούδια που λένε είναι, κυρίως, αποκριάτικα. Οι στίχοι αυτών των σκοπών είναι κατ’ εξοχήν τσοπάνικοι. Αφορούν την τσοπάνικια κάστα των Σκυριανών, που κυριαρχεί όλο το διάστημα των απόκρεων, σε σημείο τέτοιο ώστε να μπορούμε να πούμε, χωρίς υπερβολή, ότι το καρναβάλι της Σκύρου, παλαιότερα ήταν σχεδόν αποκλειστικά τσοπάνικο. Τόσο έντονος ήταν ο χαρακτήρας και η παρουσία της τσοπάνικιας κάστας στις Σκυριανές αποκριές.
  Οι στίχοι με τον αποκριάτικο σκοπό, αναφέρονται αποκλειστικά στους τσοπάνηδες της Σκύρου και παινεύεται η ομορφιά και η χάρη τους. Είναι στίχοι ερωτικοί που απευθύνονται από γυναίκα σε άντρα.
  Η τόσο σπάνια αυτή περίπτωση ερωτικής ποιητικής εξομολόγησης, του να τραγουδούν οι γυναίκες τις χάρες των αντρών και όχι το αντίθετο, οφείλεται κατά τη γνώμη μου στο γεγονός ότι τα τραγούδια αυτά, που σήμερα είναι παγιοποιημένα και παραδοσιακά, γίνονταν παλαιότερα ειδικά για να τραγουδιούνται από τις Κορέλες, απευθυνόμενες προς τους Γέρους, που στο παρελθόν ήταν σχεδόν αποκλειστικά, ή κατά κύριο λόγο, τσοπάνηδες. Επομένως, οι Κορέλες δίδασκαν τους στίχους αυτούς στους υπόλοιπους Σκυριανούς, όσον αφορά τη συγκεκριμένη αυτή κατηγορία των αποκριάτικων τραγουδιών.
  Στίχοι που κατ’ εξοχήν τραγουδιούνται με τον σκοπό της Κορέλας είναι κι αυτοί:

Τσοπάνη μου όταν έρχεσαι
απ’ το βουνό δρωμένες
τσ από τους κάμπους δροσερές
σαν άτζελες γραμμένες.
...
Βάλτε να, βάλτενα μαρέ,
το μεντενέ σου αναριχτέ.
...
Νάμονα στσυλολίταρο
νάμον λαονικό σου
 τσ ένα μαντήλι γερανιό
δεμένο στο λαιμό σου.
..
΄Ελα μαρέ στις Κορατσές
τσ αγνάντεψε τις Κροτσανές.
...
Χαρείτε να χαρίσουμε
τσ ο Θιός, τσ ο Θιός
 το ξέρει αν ζήσωμε.
...
Απόψε με σκοτώνουνε
έβγα τσαι συ τσαι κλάψε
τσαι πάρε απ’ το αίμα μου
την τραχυλιά σου βάψε.
...
Μικρό μου τσοπανόπουλο...
...
Του Καλομάστου το νερό
είναι γλυκό σα μέλι.
 Το πίνουνε οι τσοπανοί
και γίνονται αγγέλοι.

  Οι στιχουργοί είναι άγνωστοι και παλαιοί. Τουλάχιστον ολόκληρο τον εικοστό αιώνα τραγουδιότανε αυτοί οι στίχοι, σύμφωνα με τις μαρτυρίες παλαιότερων Σκυριανών.
  Όλοι οι παραπάνω στίχοι τραγουδιόνται με ειδικό σκοπό, το σκοπό της Κορέλας. Μονάχα μ'αυτόν τον σκοπό τραγουδά η Κορέλα κοντά στο Γέρο, όταν αυτός κάθεται για να ξεκουραστεί. Πρόκειται επομένως για ένα πρόσθετο τελετουργικά θεσμοθετημένο στοιχείο το τραγούδι της Κορέλας.
  Οι στίχοι είναι ερωτικοί όπως ειπώθηκε παραπάνω. Κύρια σημεία τους είναι :
-Πρώτον, ότι τραγουδιούνται από την Κορέλα και προφανώς απευθύνονται στο Γέρο.
-Δεύτερο, ότι τα παινέματα και η ερωτική πρόκληση γίνεται από γυναίκα σε άντρα, αντίθετα από τα καθιερωμένα και συνήθη ερωτικά ποιήματα όπου ο άντρας κυρίως επαινεί τη γυναίκα και κάνει προς αυτήν ερωτικά καλέσματα.
-Τρίτον, ότι οι στίχοι της Κορέλας έχουν καθαρά καστικό περιεχόμενο, υμνούν ή παινεύουν την ομορφιά και τις χάρες των Σκυριανών τσοπάνηδων. Πρόκειται για ένα σπάνιο είδος καστικών τραγουδιών.
  Αποδεικνύεται μ' αυτούς τους στίχους, ο κυρίαρχος -αρχικά- ποιμενικός χαρακτήρας της Σκυριανής αποκριάς, όπου πράγματι, μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, αποκλειστικά -σχεδόν- τσοπάνηδες ήταν αυτοί που ντύνονταν Γέροι και Κορέλες. Άλλωστε, τούτο πήγαζε και από λόγους καθαρά πραχτικούς γιατί κουδούνια, είχαν μοναχά οι τσοπάνηδες που τα έπαιρναν από τα κοπάδια τους για τούτες τις μέρες.
 Οι άλλοι Σκυριανοί συμμετείχαν με διαφορετικούς τρόπους στις εκδηλώσεις της αποκριάς.
  Η τελευταία περίπτωση που τραγουδιούνται οι αποκριάτικοι σκοποί είναι κατά την Καθαρή Δευτέρα όπου και πάλι το τσοπάνικο στοιχείο κυριαρχούσε.
  Τα τραγούδια της Σκυριανής Κορέλας, που φυσιολογικά πρέπει να απευθύνονταν αρχικά στο Γέρο, τον τραγοθεό Πάνα, μπορεί να ήταν στην πρώτη τους μορφή πραγματικά τραγούδια, ωδές δηλαδή προς τον τράγο. Και η παράσταση του γάμου του Τράγου και της κόρης ή Νύμφης να είχε στο τυπικό της συγκεκριμένο υμνολόγιο και ωδές απευθυνόμενες προς τον Τράγο. Και αυτές οι ωδές να είναι η απαρχή των τραγουδιών.
  Ως εκ τούτου, πρέπει να υποθέσουμε ότι βασικά στοιχεία του Τριωδίου μαζί με την παράσταση του γάμου ήταν και οι ωδές προς τον Τράγο, με συγκεκριμένα λόγια, σταθερά και επαναλαμβανόμενα και συγκεκριμένο μέλος.
  Τα σκυριανά τραγούδια της Κορέλας, είναι πολύ πιθανό να αντιπροσωπεύουν το μέλος των αρχέγονων τραγουδιών, των ωδών προς τιμή του τράγου.
Το μέλος της Κορέλας, πρέπει να είναι αρχαίο. Οι στίχοι είναι νεότεροι. Όπως συμβαίνει και με άλλους αρχαίους σκοπούς της Σκύρου, κατά καιρούς, νέοι στίχοι έμπαιναν κατά εποχές και τραγουδιότανε με το μέλος των παλαιών σκοπών. Το ίδιο έχει συμβεί και με τον σκοπό της Κορέλας.
Το Τριώδιο κλείνει πανηγυρικά με μια άλλη διαφορετική, παντελώς, εορτή. Το ξεφάντωμα της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς    διαδέχεται η Καθαρά Δευτέρα. Η Καθαρά Δευτέρα των Σκυριανών είναι πραγματικά  μια περίλαμπρη παλλαϊκή εορτή. Μοιάζει σα να'ναι η εθνική γιορτή των Σκυρίων. Τούτη τη μέρα οι νέοι και τα παιδιά, κατά κύριο λόγο, αλλά  και οι υπόλοιπες ηλικίες ξεχύνονται στην Αγορά και καταλήγουν στην πλατεία της Πόλης.
  Τα παιδιά, οι νέοι και πολλοί πιο μεγάλοι στην ηλικία, φορούν τις παλαιές πολυτελείς τους,  παραδοσιακές φορεσιές.
 Παλαιότερα κυριαρχούσαν οι τσοπάνικες φορεσιές, ταυτισμένες με τούτη τη μέρα. Οι νέοι σχηματίζοντας μικρές συντροφιές περιφέρονται στο κέντρο της πόλης, χτυπώ-ντας ρυθμικά τα στραβοράβδια τους στη γη,  καθώς τραγουδούν τους αποκριάτικους τους σκοπούς. Τα τελευταία χρόνια οι τσοπάνικες φορεσιές, οι ωραιότερες ασύγκριτα από όλες τις ανδρικές παραδοσιακές φορεσιές της Ελλάδας, κακώς φοριούνται λιγότερο και πολλοί νέοι και νέες βάζουν φορεσιές με μαύρες τροχαδόκαλτσες και  άλλα εξαρτήματα  της παλαιάς γεωργικής κάστας. Αλλά οι τσοπάνικες φορεσιές υπερέχουν σαφώς και είναι καλό να γίνει πάλι στροφή προς αυτές.
   Οι κοπέλες βάζουν τα παραδοσιακά ρούχα των Σκυριανών γυναικών: αλαμένα, φουστάνια με τον κουτνί, φουστάνια με τον χρυσό ποδό-γυρο και Κουμιώτικα.
  Όλος ο κόσμος καταλήγει στην Πλατεία, όπου γίνεται γλέντι και χορός που κρατά ολόκληρη τη μέρα. Έτσι ολοκληρώνεται το Τριώδι της Σκύρου με την θαυμάσια αυτή παλλαϊκή εορτή,   πανάρχαια και μυστηριώδης, από πλευράς ερμηνείας .